نرمش تو عامل مؤثرى است در تبليغ و هدايت مردم ، در عرفان و ايمان مردم .
در اين زمين داستانهاى زيادى است كه اگر بخواهم آنها را ذكر كنم از بحث خود مىمانم .
صلابت غير از خشونت است
سعدى مىگويد :
درشتى و نرمى بهم در به است * چو رگزن كه جرّاح و مرهم نه است
البته نمىخواهم تعبير « درشتى » كرده باشم . اين شعر را بدين جهت خواندم كه نزديك مقصود است . آيا همراه نرمى ، صلابت هم نبايد باشد ؟ فرق است ميان خشونت و صلابت . اين ريگهايى كه در كف نهرها هست ، ساليان درازى آب آمده از رويشان عبور كرده و آنها را ساييده است . وقتى انسان يكى از اينها را از كف نهرى برمىدارد ، مىبيند كه صلابت دارد و سفت است و از اين جهت با ساير سنگها فرقى ندارد ، اما آنچنان صاف است كه انسان از لمس كردن آن كوچكترين احساس ناراحتى نمىكند ، به طورى كه از دست كشيدن روى جامهء خودش بيشتر احساس ناراحتى مىكند تا از دست كشيدن روى آن سنگ . يك شمشير صيقل داده شده ، نرمش دارد به گونهاى كه مثل فنر تاب مىخورد ، ولى درعين حال صلابت هم دارد . مسألهء صلابت داشتن ، استحكام داشتن ، شجاع بودن ، نترسيدن از كسى غير از خدا ، غير از مسألهء خشونت داشتن است . پيامبران در عين اينكه منتهاى تواضع و نرمش را در برخوردها و گفتارها و در اخلاق خودشان با مردم داشتند اما در راه خودشان هم قابل انعطاف نبودند ، جز خدا از احدى بيم نداشتند ، از احدى نمىترسيدند .
شهامت و شجاعت
شهامت و شجاعت را مىتوان يكى از شرايط پيام رسان و جزء كيفيتهاى تبليغ ذكر كرد . آيهاى كه در اول سخنم تلاوت كردم همين معنا را بيان مىكند :
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسالاتِ اللَّهِ »
آنان كه رسالات و پيامهاى الهى را به مردم مىرسانند
« وَ يَخْشَوْنَهُ »
و از خداى خودشان مىترسند و يك ذره خلاف نمىكنند ، پيام را كم و زياد نمىكنند ،