واقعاً از علماى محقّق و طراز اول است - و هم از نظر تقوا . به همين جهت وقتى كه دربارهء ايشان حرف مىزدند ، مبالغه و اغراق مىكردند و مثلًا مىگفتند از آقا هرچه بپرسى مىداند ، محال است كه چيزى را نداند . ( شوشترى هم بوده است . مىگويند آن لحن خوزستانى خودش را تا آخر عمر حفظ كرده بود . ) گاهى كه از او يك مسألهء شرعى مىپرسيدند ، با اينكه مجتهد بود ، يادش نبود . هر وقت كه يادش نبود ، بلند مىگفت : نمىدانم ، تا شنونده و شاگردان بفهمند كه اعتراف به ندانستن ننگ نيست .
چيزى را كه از او مىپرسيدند ، اگر مىدانست براى طرف آرام مىگفت ، همين قدر كه او خودش بفهمد ، و اگر نمىدانست بلند مىگفت : ندانم ، ندانم ، ندانم .
تواضع و فروتنى
مسألهء ديگر كه قرآن مجيد در سبك و روش تبليغى پيغمبران نقل مىكند ، تواضع و فروتنى است ( نقطهء مقابل استكبار ) . كسى كه مىخواهد پيامى را ، آن هم پيام خدا را به مردم برساند ، بايد در مقابل مردم در نهايت درجه فروتن باشد ، يعنى پرمدّعايى نكند ، اظهار انانيّت و منيّت نكند ، مردم را تحقير نكند ، بايد در نهايت خضوع و فروتنى باشد .
[ قرآن كريم از زبان نوح عليه السلام خطاب به گروهى از قومش مىفرمايد : ]
« أَ وَ عَجِبْتُمْ أَنْ جاءَكُمْ ذِكْرٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَلى رَجُلٍ مِنْكُمْ »
« 1 » آيا تعجب مىكنيد كه پيام پروردگار شما ، ذكر پروردگار شما ، مايهء تنبيهى كه از طرف پروردگار شماست ، بر مردى از خود شما بر شما آمده است ؟ عبارت
« مِنْ رَبِّكُمْ »
نشاندهندهء اين است كه نمىخواهد خدا را به خودش اختصاص بدهد و در چنان مقامى بگويد خداى من ، شما كه قابل نيستيد تا بگويم خداى شما . بعد مىگويد :
« عَلى رَجُلٍ مِنْكُمْ »
بر مردى از خود شما ، من هم يكى از شما هستم .
شما ببينيد چقدر تواضع در اين آيهء كريمه نهفته است كه خطاب به پيغمبر اكرم مىفرمايد :
« قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ »
بگو به مردم من هم بشرى مثل شما هستم ،
« يُوحى إِلَيَّ »
بر يكى از امثال خود شما وحى نازل مىشود ،
« أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً »
« 2 » .
هامش
( 1 ) . اعراف / 63 .
( 2 ) . كهف / 110 .