اينچنين مردى از دنيا رفت . او در خانهء يكى از انصار زندگى مىكرد . زنى هم در آن خانه بود - و شايد زن برادر انصارىاش بود - به نام « امّ علاء » كه به او خدمت مىكرد .
رسول اكرم آمدند براى تشييع جنازهء عثمان بن مظعون ، و در اين مراسم طورى رفتار كردند كه با اخصّ اصحاب رفتار مىكردند . يكدفعه امّ علاء رو كرد به جنازهء عثمان بن مظعون و گفت : « هَنيئاً لَكَ الْجَنَّةُ » بهشت تو را گوارا باد ! رسول اكرم رو كرد به او و با تندى فرمود : چه كسى چنين قولى به تو داد ؟ گفت : يا رسول اللَّه ! اين صحابى شماست ، من به خاطر اينهمه علاقهاى كه شما به او داشتيد اين سخن را عرض كردم . رسول خدا اين آيه را خواند : « قُلْ ما كُنْتُ بِدْعاً مِنَ الرُّسُلِ وَ ما ادْرى ما يُفْعَلُ بى وَ لا بِكُمْ » « 1 » خيلى معنى دارد . همچنين در اواخر سورهء مباركهء جن است :
« قُلْ إِنِّي لا أَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَ لا رَشَداً »
بگو اختيار سود و زيان شما با من نيست ،
« قُلْ إِنِّي لَنْ يُجِيرَنِي مِنَ اللَّهِ أَحَدٌ وَ لَنْ أَجِدَ مِنْ دُونِهِ مُلْتَحَداً »
« 2 » خود مرا جز خدا كسى پناه نخواهد داد .
تفاوت نگذاشتن ميان مردم در تبليغ
يكى ديگر از خصوصيات بسيار بارز سبك تبليغى پيغمبران - كه شايد در مورد رسول اكرم بيشتر آمده است - مسألهء تفاوت نگذاشتن ميان مردم در تبليغ اسلام است .
دوران جاهليت بود . يك زندگى طبقاتى عجيبى بر آن جامعه حكومت مىكرد . گويى اصلًا فقرا آدم نبودند ، چه رسد به غلامان و بردگان . آنها كه اشراف و اعيان و به تعبير قرآن « مَلَأ » بودند ، خودشان را صاحب و مستحق همه چيز مىدانستند و آنها كه هيچ چيز نداشتند مستحق چيزى نمىشدند . حتى حرفشان هم اين بود ، نه اينكه بگويند ما در دنيا همه چيز داريم و شما چيزى نداريد ولى در آخرت ممكن است خلاف اين باشد ، بلكه مىگفتند دنيا خودش دليل آخرت است ؛ اينكه ما در دنيا همه چيز داريم دليل بر اين است كه ما محبوب و عزيز خدا هستيم ، خدا ما را عزيز خود دانسته و همه چيز به ما داده است ، پس آخرت هم همينطور است ، شما در آخرت هم همينطور هستيد ؛ آن كه در دنيا بدبخت است ، در آخرت هم بدبخت است . به پيغمبر مىگفتند : يا رسول اللَّه ! آيا مىدانى عيب كار تو چيست ؟ مىدانى چرا ما حاضر نيستيم رسالت تو را
هامش
( 1 ) . احقاف / 9 .
( 2 ) . جن / 21 و 22 .