بيندازد شكى نيست . قرآن مىگويد :
« وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ »
« 1 » . اگر بخواهيد از بالاى بام ، خود را پايين بيندازيد و لو تحت فشار قرض قرار گرفته باشيد يا در عشقى شكست خورده باشيد ، و لو در حالى باشيد كه تمام دنيا و ما فيها براى شما ارزش نداشته باشد ، زندگى تاريك باشد ، اين عمل جايز نيست . درست مثل اين است كه انسان ديگرى را كشته باشيد . قرآن كريم صريحاً در باب قتل عمد مىگويد :
« فَجَزاؤُهُ جَهَنَّمُ »
كسى كه نفس محترمى را مىكشد ، اعمّ از اينكه غير خودش يا خودش باشد ، كيفر او جهنم است
« خالِداً فِيها »
« 2 » براى هميشه هم در جهنم بايد باقى بماند . كسانى كه خيال مىكنند اختيار جان خودشان را دارند ، اشتباه مىكنند . مال انسان محترم است . اما چون مالى كه شما داريد تنها مال شما نيست ، در درجهء اول مال اجتماع و در درجهء دوم مال شماست ، حق استفاده از آن را داريد ولى حق تضييع ، اسراف و تبذير آن را نداريد . اسلام چنين حقى براى شما قائل نيست . مالْ محترم ، بدن محترم ، جان محترم ، آبرو محترم . مگر مىتوانيد در اجتماع كارى كنيد كه بىجهت آبرويتان برود ، بىجهت به شما تهمت بزنند ( اتَّقوا مَواضِعَ التُّهَمِ ) . بحث در اين نيست ، بحث در اين است كه امر به معروف و نهى از منكر در برابر اين امور محترم چقدر نيرو دارد ؟ درجهء احترام امر به معروف و نهى از منكر چقدر بالاست كه به مصداق گفتهء پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله « اذَا اجْتَمَعَتْ حُرْمَتانِ تُرِكَتِ الصُّغْرى لِلْكُبْرى » وقتى دو حرمت با يكديگر تزاحم و اجتماع پيدا مىكنند ، لزوماً بايد حرمت كوچكتر را فداى حرمت بزرگتر كنيم .
نظريهء اول : بىضرر بودن
بعضى از علماى اسلام ، و خيلى متأسفم كه بايد بگويم بعضى از علماى بزرگ شيعه كه از آنها چنين انتظارى نمىرفت ، مىگويند : مرز امر به معروف و نهى از منكر ، بىضررى است نه بىمفسدهاى ، ضررى به جان يا مال يا آبرويت نرسد ؛ يعنى اگر پاى ضرر به اينها در ميان بود ، امر به معروف و نهى از منكر را رها كن ! آن ، كوچكتر از اين است كه با احترام جان يا آبرو يا بدن برابرى كند ! ارزش امر به معروف و نهى از منكر را پايين مىآورند .
هامش
( 1 ) . بقره / 195 .
( 2 ) . نساء / 93 .