بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ »
« 1 » بايد در ميان شما يك امت ، يك جمعيت كارش امر به معروف و نهى از منكر باشد . [ اين معنى در صورتى است كه ] « مِن » را « مِن » تبعيضى بگيريم . اگر طور ديگر تفسير كنيم معنايش اين است : از شما امت چنين امتى بايد ساخته شود ، يعنى همهء شما بايد چنين امتى باشيد ( امر به معروف و نهى از منكر كنيد ) . هر دو تفسير درست است و با هم منافات ندارند ، چون امر به معروف و نهى از منكر يك وظيفهء عمومى است براى همهء مردم و وظيفهء خاصى است براى يك طبقهء معين كه از حد عامّهء مردم بيرون است . بايد از ميان شما چنين جمعيتى باشد يا بايد شما امت چنين امتى باشيد كه كارتان دعوت به خير ، امر به معروف و نهى از منكر باشد .
« وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ »
تنها چنين امتى كه در ميان آنها دعوت به خير ، امر به معروف و نهى از منكر وجود دارد مىتواند رستگار ، سرفراز ، سعادتمند و مستقل باشد ، صلاح و رستگارى داشته باشد .
در سورهء آل عمران آيات مربوط به امر به معروف و نهى از منكر زياد است . آيهاى كه خواندم ، بعد از اين آيه است :
« وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَ لا تَفَرَّقُوا »
« 2 » . مردم را دعوت به اتحاد و از تفرقه نهى مىكند و پرهيز مىدهد : بپرهيزيد اى مسلمانان از اينكه در ميان شما تفرقه و اختلاف وجود داشته باشد ؛ كوشش كنيد اختلافاتى كه به وجود آمده است حل كنيد ، اختلافات را كمتر كنيد ، دائماً شكافها را زياد نكنيد . از اين شكافها كه روزبه روز بيشتر مىشود چه كسى استفاده مىبرد ؟ آيا غير از دشمن اسلام كس ديگرى استفاده مىبرد ؟ آيا دشمن از ما چه مىخواهد ؟ غير از اين مىخواهد كه ما به نامهاى مختلف مذهبى و فرقهاى دائماً به جان يكديگر بيفتيم ، يكديگر را فحش بدهيم ؟ ! قرآن مىگويد از تفرقه بپرهيزيد . بعد مىفرمايد :
« وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ »
. مثل اينكه در اينجا منظور قرآن از « خير » بيشتر همان اتحاد است . يعنى در ميان شما بايد جمعيتى باشد كه هميشه مسلمين را دعوت به وحدت و اتحاد كنند ، با تفرقهها و افتراقهايى كه ميان مسلمين هست مبارزه كنند و بجنگند . بعد مىفرمايد :
« وَ لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَ اخْتَلَفُوا »
« 3 » مانند جمعيتهايى كه متفرق و مختلف شدند ، دسته دسته و فرقه فرقه شدند نباشيد .
هامش
( 1 ) . آل عمران / 104 .
( 2 ) . آل عمران / 103 .
( 3 ) . آل عمران / 105 .