باشد درحالىكه صلاحيت شرعى ندارد . پيغمبر يا امام فرمود : قضاء مقامى است كه در آن نمىنشيند مگر وصى ( يعنى امام ) يا كسى كه امام او را معين كرده است « 1 » . اين هم از شئون پيغمبر است . پيامبر تنها پيام رسان خدا نبود ، بلكه كسى بود كه خدا به او حق داده بود كه در اختلافات و مشاجرات ، بر اساس اصول قضايى ميان مردم قضاوت كند :
« فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً »
« 2 » .
شأن سوم پيغمبر ، رهبرى امت است . پيغمبر در همان حال كه پيغمبر است ، امام هم هست . امام پيغمبر نيست ولى پيغمبر امام هست . بسيارى خيال مىكنند كه پيغمبرى ، هميشه از امامت جداست . امامت يعنى رهبرى ، و امام يعنى رهبر . پيامبران وقتى كه درجهشان خيلى بالا مىرود ، هم پيغمبرند و هم امام . در زمان پيغمبر على هم بود ؛ چه كسى امت را رهبرى و امامت مىكرد ؟ خود پيغمبر اكرم .
خداى متعال به امام و رهبر از آن جهت كه امام و رهبر است اختياراتى داده است .
بلاتشبيه ( البته در تشبيه مناقشه نيست ) همانطور كه در بعضى كشورها رئيس جمهور از كنگره اختياراتى مىگيرد ، خدا براى رهبرى امت ، به رهبر امت يك سلسله اختيارات داده است ( زيرا قانون را در شرايط مختلف اجرا و پياده كردن ، كار هركس نيست ) . ديگر پيغمبر اگر مىخواهد كسى را انتخاب كند ، مثلًا بعد از فتح مكه براى آنجا حاكم معين كند و يا براى فلان لشكر امير تعيين كند ، لازم نيست كه جبرئيل بگويد يا رسول اللَّه ! شما فلان شخص را انتخاب كن . اين ، ديگر در اختيار خود پيغمبر است كه به حكم اختيارات زيادى كه رهبر دارد ، اين كار را انجام مىدهد و البته نبايد از كادر قانون خارج شود « 3 » . اين امر مثل تاكتيكها و استراتژيهايى است كه فرماندهان لشكرها به كار مىبرند كه به ابتكار خود آنها بستگى دارد . مثلًا در وقتى كه متفقين با دول محور در مصر ( اسكندريه ، العلمين ) مىجنگيدند و آيزنهاور فرمانده متفقين بود ، البته مقرراتى بود كه او نبايد از آنها تجاوز مىكرد ، ولى بسيارى از قضايا به ابتكار او بستگى داشت ؛ او بايد ابتكار به خرج مىداد تا پيروز مىشد . دشمن هم عيناً همين
هامش
( 1 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 3 / ص 5 .
( 2 ) . نساء / 65 .
( 3 ) . [ براى مطالعهء بيشتر در اين زمينه به كتابهاى ولاءها و ولايتها و امامت و رهبرى اثر استاد شهيد مراجعه شود . ]