2 - شرايط زمان امام حسن عليه السلام و تفاوت . آن با شرايط زمان امام حسين عليه السلام
بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم بحث ما در بارهء صلح امام حسن عليه السلام بود . در جلسهء پيش كلياتى در مسألهء جنگ و صلح از نظر اسلام و از نظر فقه اسلامى بالخصوص عرض كرديم كه بهطور كلى و هم تاريخ اسلام نشان مىدهد كه براى امام و پيشواى مسلمين در يك شرايط خاصى جايز است و احياناً لازم و واجب است كه قرارداد صلح امضا كند ، همچنانكه پيغمبر اكرم رسماً اين كار را در موارد مختلف انجام داد ؛ هم با اهل كتاب در يك مواقع معينى قرارداد صلح امضا كرد و هم حتى با مشركين قرارداد صلح امضا كرد ، و در مواقعى هم البته مىجنگيد . و بعد ، از فقه اسلامى كلياتى ذكر كردم و به اصطلاح استحسان عقلى عرض كرديم كه اين مطلب معقول نيست كه بگوييم يك دين يا يك سيستم ( هرچه مىخواهيد اسمش را بگذاريد ) اگر قانون جنگ را مجاز مىداند ، معنايش اين است كه [ آن را ] در تمام شرايط [ لازم مىداند ] و در هيچ شرايطى صلح و به اصطلاح همزيستى يعنى متاركهء جنگ را جايز نمىداند ؛ كمااينكه نقطهء مقابلش هم غلط است كه يك كسى بگويد اساساً ما دشمن جنگ هستيم بهطور كلى و طرفدار صلح هستيم بهطور كلى . اى بسا جنگها كه مقدمهء صلح كاملتر است واى بسا صلحها كه زمينه را براى يك جنگ پيروزمندانه ، بهتر