البته نخستين بار اين كلمه به وسيلهء صدرا انتخاب نشده است . تا آنجا كه آگاهيم اولين بار شيخ در اواخر اشارات اين اصطلاح را به كار برده است . دو احتمالى كه دربارهء منظور صدرا از اين كلمه داده مىشود دربارهء منظور شيخ هم صدق مىكند .
برگرديم به بيان مسائلى كه اركان حكمت متعاليهء صدرا و مشخّص اين سيستم فلسفى شمرده مىشود . نخست فهرستوار ذكر مىكنيم ، سپس به تفصيل مىپردازيم :
1 . اصالت وجود .
2 . وحدت وجود .
3 . حل اشكال از وجود ذهنى .
4 . تحقيق در حقيقت وجوب ذاتى ازلى و حقيقت امكان در ممكنات و كشف نوعى امكان به نام « امكان فقرى » .
5 . تحقيق در مناط احتياج به علت .
6 . تحقيق در حقيقت علّيت و نحوهء ارتباط معلول به علت و اينكه اضافهء معلول به علت اضافهء اشراقى است و بازگشت معلوليت به تجلّى و تشأّن است .
7 . اثبات حركت جوهريه .
8 . تحقيق در رابطهء ميان متغير و ثابت و حادث و قديم .
9 . اثبات اتحاد عاقل و معقول .
10 . اثبات حدوث زمانى عالم .
11 . اثبات نوعى وحدت كه آن را « وحدت حقّهء حقيقيّه » مىنامد .
12 . اثبات اينكه تركيب جسم از ماده و صورت ، تركيب اتحادى است .
13 . برهان « صدّيقين » براى اثبات واجب .
14 . برهان خاص مبتنى بر برهان صدّيقين بر توحيد واجب .
15 . تحقيق علم واجب به اينكه علم واجب به اشياء علم بسيط اجمالى در عين كشف تفصيلى است .
16 . تحقيق در قاعدهء « بسيط الحقيقة كلّ الاشياء » .
17 . اثبات اينكه نفس جسمانية الحدوث و روحانية البقا است .
18 . تحقيق در حقيقت ابصار و ساير ادراكات حسّى .
19 . تجرد قوهء خيال .
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 254
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٢٥٤