زاويهء قائمه حالت اعتدال - و در نتيجه كمال - بين زاويهء منفرجه و حادّه است و سطح مستوى كمال براى ساير سطوح غير مستوى . غايت اعداد ، ترتيبشان و غايت اشكال خواص آنهاست . . .
از آنجا كه موضوع سخن اين است كه بحث علّيّت ، شأن كدام علم مىباشد ؟ مختصر توضيحى دربارهء ملاك تقسيمبندى علوم مىدهيم : علما گفتهاند موضوع هر علم آن است كه در آن علم بحث از عوارض ذاتى آن ( موضوع ) بشود ؛ و البته ملاك تشخيص « عوارض ذاتى » از « عوارض غريب » را هم بيان كردهاند . مثلًا در بحث « فاعل » ( از دستور زبان و نحو ) صحبت از « عوارض ذاتى كلمه » مىشود ؛ در « مفعول » و منصوبات نيز همين طور ؛ ولى اگر ما از « كلمه » به طور اعم سخن گفتيم ( نه از حيث اعراب و بنا ) در اينجا از عوارض ذاتى ( نسبت به اعراب و بنا ) خارج شده و عوارض غريب مطرح مىشود و مثلًا اگر به ساختمان صيغهء كلمه توجه كنيم « علم صرف » حاصل مىشود و هر چه كه موضوع « صرف » باشد براى « نحو » حكم عوارض غريب را پيدا مىكند و بالعكس ؛ و نيز اگر از جهت وزن و فصاحت و بلاغت به كلام بنگريم علوم جداگانه تأسيس مىشود .
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 388
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣٨٨