با اينهمه به نظر مىآيد كه تركمانها در اين شهر اخير بازرگانى كوچكى مىكنند زيرا در ايران همان مردمى كه كاروانى را به يغما مىبرند خيلى به آرامى و بىحس خطر غارتىهاى خود را در شهرهاى اطراف مىفروشند . هوشيارى قاجارها و از آن بيشتر جنگلهاى آنها مازندران را از شر اين راهزنان در امان داشته است . در آنجا كسى به دزد برنمىخورد . اين جنگلها در حقيقت مانعى نفوذ ناپذير در برابر مردمانى است كه مانند تركمانان هميشه سواركارند و با نيزههاى بلند مسلحند .
بنابراين يك اشتباه است كه گمان كنيم ايران در برابر روسها در گيلان و مازندران بىحفاظ است . اين مرز به نظر من خيلى بيشتر از فارس استعداد دفاع از خود را دارد زيرا كه سرزمين آن لااقل به همان اندازه ناسازگار است و ليكن از جنگلهاى انبوهتر پوشيده شده و جمعيتش در سطح مساوى بىنهايت بيشتر و براى ايستادگى در برابر هر نوع تجاوز آمادهتر مىباشد .
مسافرت در ارمنستان و ايران ( فارسى ) — صفحة 360
مساهمون: پير آمده ژوبر
ص٣٦٠