تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مسافرت در ارمنستان و ايران ( فارسى ) — صفحة 359

مساهمون:

ص٣٥٩
در ماه اكتبر عزيمت مىنمايد . مدت مسافرت هرگز بيشتر از پانزده روز نيست ولى بايد از سرزمينى هموار و تقريبا بيابانى گذشت . در زمستان سرماى آنجا خيلى سخت است و وسايل سوختنى خيلى كمياب مىباشد . تركمن‌ها بر روى تمام جلگه كمين مىكنند و پرسه مىزنند و هرچه را كه به دست بياورند به تاراج مىبرند و مردان و بچه‌ها را حتى در مواقعى كه به سير خود ادامه مىدهند به حالت بندگى همراه خود مىبرند . آنها را براى نگهدارى گله و رمهء خود در دشت بخارا و سمرقند مىفرستند . اين مردم برضد ايرانيان به اميد چپاول آنان و اختلاف عقيدهء دينى خود كه سنى هستند نسبت به آنها برانگيخته هستند . در آسيا مذهب‌هاى گوناگون درميان توده‌هايش پيوستگىها يا كينه‌هائى برقرار مىسازد كه به علت بعضى پيشامدها ممكن است بطور موقت تغيير يابد ولى همين‌كه خطر دور شد به شدت از نو نيرو مىگيرد . تركمان‌ها بازارى دارند كه غالبا روس‌ها با آن رفت و آمد دارند و آن نزديك مصب رودخانهء بزرگى به نام گرگان است كه پنج شش فرسخى مشرق استرآباد مىباشد . كشتىهايشان فلزات و برخى كالاها از اروپا مىآورد و در ازاء هنگام بازگشت پوست بره و دارو با خود مىبرند . داروها را از هرات كه در فاصلهء بيست روزهء مشهد و سى و پنج روزهء استرآباد است مىآورند . دو راه ديگر هست كه براى رفتن به هرات كوتاه‌تر هستند ، يكى از نيشابور مىگذرد و ديگرى كمى در جنوب‌تر از ترشيز عبور مىنمايد . فورستر سياح انگليسى از هرات به بارفروش از همين راه اخير رفته و اين راه را در سى و هشت روز پيموده است . رودخانه‌اى كه از استرآباد مىگذرد نامش كلباتجل يا تجن مىباشد و آن به اندازهء رود مشهدسر پهن است ولى با اطمينان مىگويند كه كشتىها نمىتوانند به آن در بيايند . دراين‌باره بايد به سفرنامه‌اى كه هانوى در زمان نادر شاه نوشته و عنوان آن :
Hanway's historical account of the British trade over the Caspian sea
مىباشد مراجعه كرد .
مسافرت در ارمنستان و ايران ( فارسى ) — صفحة 359 | پير آمده ژوبر / على قلى اعتماد مقدم