بخش شرقى مازندران
با اينكه من نتوانستم بخش شرقى مازندران را ببينم همهء گزارشها همراهند و نشان مىدهند كه در اين بخش ارتباطات خيلى كم است و براى دشمنى كه از راه دريا بيايد دشوارىهاى طاقتفرسا در پيش خواهد داشت . اين ناحيه خيلى پرجمعيت است . سارى ، اشرف ، استرآباد شهرهاى بستهاند و هريك از آنها از دوازده تا هيجده هزار جمعيت دارند .
مجموع جمعيت مازندران را به يكصد و پنجاه هزار خانوار تخمين مىزنند .
قلمرو استرآباد مركز تيرهء قاجار است و مركب از پانزده تا شانزده خانوار مىباشد كه همگى جنگاور و پيوسته در برابر تركمانها مسلحند . آنها خيلى به سرزمين خود دلبستگى دارند و در داخل ايران خيلى كم پيش مىآيد كه پراكنده بشوند و آنها را در دربار و نزد شاهزادهها مىتوان يافت . از زمان پادشاهى آقا محمد خان آن را تيرهء شاهى مىخوانند و اينگونه گمان دارند كه آن تيره امانتدار بخش بيشتر خزانهء فتحعلى شاه است و شايد سبب اصلى احتياطهائى كه مرعى مىدارند و نمىگذارند هيچ بيگانهاى به آنجا داخل شود همين باشد . با همهء اين احوال براى يك فرانسوى اين امكان هست كه بتواند به آنجا برسد درحالى كه از يك شهرستان دوردست به آنجا برود و تهران را در چپ خود گذاشته و به مازندران از راه مشهد و پيرامون دامغان وارد گردد . هر ساله مردم مازندران كه به زيارت مشهد مىروند در استرآباد گرد هم مىآيند و شمارهشان به هفتصد هشتصد نفر مىرسد .
اين كاروان در موقعيتى است كه مىتواند در برابر تركمانها ايستادگى كند و معمولا