بخش يزد و آثار اصفهان آن شهرى كه با طمطراق آن را هنوز اصفهان نصف جهان مىخوانند كشور خود را ستايش مىكنند .
تركها با آنكه مستبد هستند و دربارهء قدرت خود خيلى مىنازند به نظر مىآيد كه استعداد دارند همواره در يك نوع حالت انقياد يا بعبارت ديگر زير قيمومت خارجى بسر برند . آنها رنج مىبرند كه بيگانگان نه تنها اداره كردن درآمد دولتى را غصب مىكنند بلكه اغلب مقامهاى مهم را به دست مىآورند . در واقع بسيارى از پاشاها در اصل ترك نيستند بلكه آنها مملوكهائى هستند كه در اناپا « 1 » يا در بندر ديگرى در درياى سياه خريدارى شده و زرخريدانى بودهاند كه توانستهاند نيكخواهى زن و شوهر را به خود جلب كنند و به كمك نفوذ و قدرت آنها به مقامهاى خيلى مهم برسند . پاشاى پيشين حلب ، بغداد ، دمشق ، نيقيه و موره به همين ترتيب ارتقاء يافته بودند .
ايرانيان برعكس با هوشيارى و علاقه به كارهاى داخليشان مىپردازند و كم پيش مىآيد كه يك بيگانه در ايران مقام مهمى به دست بياورد . وزارت ، فرماندهى دستهء سپاهيان ، فرمانروائى در شهرستانها ، ادارهء دادگسترى و دارائى به كسى جز به آنهائى كه در ايران زائيده شدهاند واگذار نمىشود .
با اينهمه در ايران كسانى هستند كه با آنكه در اين كشور به جهان نيامدهاند داراى امتيازاتى مىباشند و نفوذ بزرگى در كارها دارند . آنها دختران جوانى هستند كه اهل گرجستان ، چركسستان ، مينگرلى « 2 » مىباشند . آنها از ايرانيان خوشگلترند و عشق سوزانتر دارند و به اين دليل بيشتر طرف توجه مىباشند .
مردان انتظار دارند كه با ازدواج با آنها كودكانى پيدا شود كه به زيبائى آنها باشند . بدين ترتيب اين دوشيزگان عيسوى كه در آغاز قربانيان وحشيگرى سوداگران آزمند بوده و از آغوش مادران گريان و غمزدهء خود بيرون كشيده شدهاند از كرانههاى اوكسن تا درياى خزر و كرانههاى ارس برده مىشوند . آنها
هامش
( 1 ) -Anapa( 2 ) -Mingrelie