تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 408

مساهمون:

ص٤٠٨
روز و شب ما با همين فكر و انديشه سپرى مىشود ، و پس از چندى احساسات مهر و عشق از افق هستى ما طلوع نموده و يك بخش مهمى از انبوه ذرات انديشهء ما را به سوى خود جذب كرده و همهء اوقات ما با انديشه‌هاى مهرورزى و تمايلات جنسى و
شرح
براى ارضاى آن تمايل به جانب غذا حركت مىكند و آن را در اختيار دستگاه هضم قرار مىدهد ، و يا آنكه در دستگاه طبيعت وى جهاز ديگرى است به نام « جهاز تناسل » و اين جهاز بقاى نوع حيوان را تأمين مىكند ، به موازات اين جهاز طبيعى ، در دستگاه نفسانيات حيوان غريزه و تمايل مخصوصى هست به نام « غريزهء جنسى و ميل جنسى » ، اين تمايل در موقعى كه جهازات طبيعى آمادهء انجام دادن وظيفهء خود براى بقاى نوع است هيجانى در حيوان پديد مىآورد و حيوان براى آنكه آن تمايل را ارضاء و آن هيجان را تسكين دهد به دنبال عملى كه اين نتيجه را مىدهد مىرود . خلاصه اينكه به موازات احتياجات طبيعت حيوانى يك سلسله تمايلات و غرائز مخصوص در وجود حيوان است كه وجود آن احتياجات را اعلام و حيوان را وادار به تكاپو و جنبش مىنمايد . البته نمىخواهيم مدعى شويم كه تمام تمايلاتى كه در وجود حيوان و بالاخص انسان است به ازاى يكى از احتياجات طبيعى است زيرا تمايلاتى در وجود انسان هست كه مبناى طبيعى نمىتوان براى آنها پيدا كرد و آن تمايلات نمايندهء يك احتياجات وجودى ديگرى در انسان است علاوه بر احتياجات طبيعى ، و هم در مقام بيان اين جهت نيستيم كه از تمايلات زيادى كه در وجود حيوان هست كداميك از آنها اصلى و كداميك فرعى است و اساس تمايلات حيوان و بالاخص انسان چيست ؟ - و شايد در اين مقاله جايى برسد كه در اطراف اين دو قسمت كه از مهمات مسائل علم‌النفسى و فلسفى است بحث كنيم - بلكه مدعاى ما در اينجا اين است كه به ازاى هر يك از احتياجات طبيعى حيوان كه از راه حركت و تكاپو و جنبش حيوان بايد تأمين بشود تمايلات و غرائزى هست كه حيوان را وادار و به طرف اعمالى كه نتيجتاً آن منظور را مىدهد رهبرى مىكند . ج . در عين اينكه هر يك از جهازات طبيعى حيوان با تمايل و غريزه و انديشه‌هاى مربوط به آن واقعاً مرتبط و پيوسته است و بالاخره از همهء آنها منظور واحدى تأمين مىشود و همه به منزلهء يك دستگاهند كه براى يك منظور واحد به وجود آمده‌اند نكتهء قابل توجه اين است كه طرز فعاليت اين دو قسمت ( قسمت طبيعى و قسمت نفسانى )