بجز نازيدن و يازيدن به كنار مادر و مكيدن پستان و خوردن شير و خوابيدن و التذاذ از راه چشم و گوش و دهان مثلًا نداريم ، و پس از چندى به روى همين مشاغل موجودى خود دستگاه بازى كردن و خيال پروريدن و انس پديد آوردن را گذاشته
شرح
لازم است :
الف . همان طورى كه در مقدمهء مقاله تذكر داديم « اصل كوشش براى حيات » قانون عمومى موجودات زنده است و گفتيم كه موجود زنده در يك كوشش دائمى است و آن كوشش به طرف جلب نفع و فرار از زيان متوجه است . البته فعاليت و كوشش دائم اختصاص به حيوان ندارد ، نباتات بلكه جمادات نيز در يك فعاليت دائم هستند « چه ، يك قطره و ذره بيكار نيست » و مىتوان گفت وجود مساوق با فعاليت است و موجود غير فعال نداريم ولى آنچه بالاختصاص دربارهء حيوان گفته مىشود يك نوع فعاليت مخصوص است كه از آن به « كوشش براى حيات » يا « كوشش براى بقا » تعبير مىشود يعنى كوشش حيوان در يك جهت و مسير معين است و آن حيات و بقاى خود حيوان است و به تعبير ديگر حيوان در يك فعاليت و كوشش دائمى براى « خود » است و همهء كوششهاى حيوان گرد يك نقطهء مركزى مىچرخند و آن حيات و بقاى خود حيوان است و همين قانون حياتى است كه « تنازع بقا » را در حيوانات به وجود آورده است و عنقريب آنجا كه از اصل « استخدام » سخن به ميان مىآيد بحث مفصلترى در اطراف اين مطلب خواهد شد .
ب . قبلًا اشاره كرديم كه حيوان به واسطهء وضع خاص ساختمان بدنى و جهازات طبيعى كه دارد نيازمند است كه پارهاى از احتياجات طبيعى خود را با ميانجى شدن انديشه و اراده و ميل و لذت رفع كند بر خلاف نبات كه وضع ساختمان وجودىاش طورى است كه نيازمند به ميانجى شدن اين امور نيست . اكنون اضافه مىكنيم كه دقت و مطالعه در حال حيوانات ، اين معنى را مىرساند كه به موازات هر يك از آن احتياجات طبيعى كه نيازمند به وساطت امور نفسانى مزبور است ، در دستگاه نفسانى وى ميلها و غرائزى تعبيه شده كه حيوان را به طرف رفع نيازمندى طبيعت رهبرى مىكند ؛ مثلًا حيوان براى رشد و نمو به مواد غذايى احتياج دارد كه از خارج بايد تهيه شود ؛ به موازات اين احتياج طبيعى ميل به غذا و لذت از خوردن آن در دستگاه نفسانى وى هست و آن تمايل است كه هيجان آميخته به لذتى در حيوان ايجاد مىكند و حيوان