درس ششم : مسائل فلسفه
اكنون لازم است ولو به طور اشاره فهرستى از مسائلى كه در فلسفهء اسلامى دربارهء آنها تحقيق مىشود ، همراه با يك سلسله توضيحات روشنگر ، به دست دهيم .
مسائل فلسفى بر محور « موجود » دور مىزند ؛ يعنى آن چيزى كه در فلسفه از قبيل بدن است براى پزشكى ، و از قبيل عدد است براى حساب ، و از قبيل مقدار است براى هندسه ، « موجود بما هو موجود » است . به عبارت ديگر موضوع فلسفه « موجود بما هو موجود » است . همهء بحثهاى فلسفى در اطراف اين موضوع دور مىزند . به تعبير ديگر موضوع فلسفه « هستى » است .
مسائلى كه در اطراف هستى دور مىزند چند گونه است :
الف . مسائلى كه مربوط است به هستى و دو نقطهء مقابل هستى يعنى : ماهيت و نيستى .
البته در جهان عينى جز هستى چيزى نيست . هستى در ماوراء ذهن نقطهء مقابل ندارد . ولى اين ذهنِ مفهوم ساز بشر دو معنى و دو مفهوم ديگر در مقابل هستى ساخته است : يكى نيستى ، ديگر ماهيت ( البته ماهيتها ) . يك سلسله مسائل فلسفه ، خصوصاً در حكمت متعاليه ، مسائل مربوط به وجود و ماهيت است ، و يك سلسله مسائل ديگر مسائل مربوط به هستى و نيستى است .