مىرسد يعنى همهء ساختمانش تمام مىشود ، بچه هم به دنيا مىآيد ولى هنوز انسان كاملى نيست يعنى آن رشدى را كه بايد بكند نكرده است . رشد كردن غير از اين است كه جزء ناقصى داشته باشد . در واقع اختلاف كامل و تمام با يكديگر اختلاف كيفى و كمّى است .
قرآن از يك طرف مىگويد :
« الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ »
در اين روز دين شما را به حد كمال رساندم ، و از طرف ديگر مىگويد :
« وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي »
نعمت خودم را هم به حد اتمام رساندم
« وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً »
در امروز من اسلام را براى شما به عنوان يك دين پسنديدم . يعنى اين اسلام ، امروز آن اسلامى است كه خدا مىخواسته آن باشد . واضح است كه مقصود اين نيست كه اسلام همان اسلام سابق است ولى خدا نظرش تغيير كرده ! بلكه مقصود اين است كه چون اكنون اسلام به حد كمال و حد تمام رسيد ، اين همان دين مرضىّ الهى است . آن دينى كه خدا مىخواسته همين اسلام كامل شده و تمام يافته است .
مفهوم آيه بيش از اين نيست . هر چه هست دربارهء كلمهء « اليوم » است كه مقصود كدام روز است ؟ كدام روز است در اين حد از اهميت كه قرآن مىگويد در آن روز دين كمال يافت و نعمت خدايى به اتمام رسيد . اين بايد يك روز خيلى مهمى باشد ، يك حادثهء خيلى فوق العادهاى بايد در آن روز واقع شده باشد ، و اين ديگر مربوط به شيعه و سنى نيست .
از عجايب قضيه اين است كه از ما قبل و ما بعد اين آيات هم هيچ چيزى كه دلالت بر آن روز بكند فهميده نمىشود . خلاصه از قرائن لفظى خود آيه چيزى [ دربارهء آن روز ] نمىشود فهميد . يك وقت هست كه قبل از آيهاى حادثه يا جريان يا مطلب خيلى مهمى را نقل كرده بعد مىگويد « امروز » يعنى به مناسبت آن مطلبى كه در اينجا گفتيم . در اين مورد اينطور نيست چون قبل از اين آيه دستورات بسيار سادهاى هست راجع به اينكه گوشت چه حيوانى بر شما حلال است و گوشت چه حيوانى بر شما حرام است ، حكم ميته چنين است ، خون بر شما حرام است ، گوشت خنزير ( يعنى خوك ) بر شما حرام است و . . . يك مرتبه مىگويد :
« الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً »
. اين كه تمام مىشود دو مرتبه برمىگردد به همان سياق اول كه چه گوشتى حرام است و در صورت اضطرار مانعى ندارد :
« فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجانِفٍ . . . »
يعنى اين