آهستهاى آمده است . آهنگى هم كه اين آيه مىپذيرد يك آهنگ مخصوصى است كه متناسب با هدف خودش است . يا اين آيه :
يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ وَ يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَ يَهْدِيهِمْ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
( 1 ) .
سبك اين آيه به گونهاى است كه از اول كه انسان شروع به خواندن مىكند ، مثل آدمى كه بالاى سرسره است و خودش سر مىخورد مىرود پايين ، اصلا خود آيه اينطور است ، هيچ گونه ممانعتى در جلوى انسان ايجاد نمىكند ، يعنى اين قدر روان و سليس است :
يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ وَ يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَ يَهْدِيهِمْ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
خدا به اين وسيله هدايت و راهنمايى مىكند مردمى را كه حقيقت جو باشند و رضاى حق را بطلبند ( نه دنبال هدفهاى منحرفكننده باشند ) راههاى سلامت را ، و آنها را از تاريكيها به سوى نور مىكشاند و به راه راست هدايت مىكند .
ولى يك سلسله آيات ديگر مخصوصا آيات عذاب ، آيات انذار و تخويف ، به قول طه حسين آدم نگاه مىكند آن آيات را مىبيند مثل صاعقه به سر انسان مىبارد ، با يك سجعهاى كوتاهى ، جملههاى كوتاهى ، مرتب يكى پشت سر ديگرى مىآيد ، كه آهنگى هم كه خوانده مىشود يك آهنگ فشاردار و تندى هست :
وَ الطُّورِ ، وَ كِتابٍ مَسْطُورٍ ، فِي رَقٍّ مَنْشُورٍ ، وَ الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ ، وَ السَّقْفِ الْمَرْفُوعِ ، وَ الْبَحْرِ الْمَسْجُورِ ، إِنَّ عَذابَ رَبِّكَ لَواقِعٌ ، ما لَهُ مِنْ دافِعٍ
( 2 ) .
وقتى عذاب را مىخواهد ذكر كند ، مىخواهد روح را تحت تأثير قرار بدهد ، مىخواهد مجال هر گونه فرارى را از او بگيرد ، مىبينيد با يك سجعهاى خيلى كوتاه و با يك فشار شديد وارد مىشود :
وَ الطُّورِ وَ كِتابٍ مَسْطُورٍ
. اصلا خود لحن كلام و همچنين آهنگى كه بايد با اين كلام خوانده شود خيلى فرق مىكند با آنجا كه مىگويد :
كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ مُبارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آياتِهِ وَ لِيَتَذَكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ
.
هامش
( 1 ) . مائده / 16 .
( 2 ) . طور / 1 - 8 .