نسلهاى آنها كرد ، ديد نسلهايشان همين طورند ، يعنى همان اندازه نيرو و تمرين و وقت لازم است صرف كنند كه پدرهايشان لازم داشتند . بنابراين در انتقال صفات اكتسابى ناشى از تعليم و تربيت به ارث نيز هنوز نظريهء قطعى بيان نشده است .
بنابراين آنچه مسلّم است صفات اكتسابى ناشى از قطع عضو ، استعمال و عدم استعمال ، محيط و بيماريها هيچكدام به ارث برده نمىشوند و به اين ترتيب اولين پايهء فرضيهء لامارك و داروين فرو مىريزد ، چون اساس نظريهء آنها بر روى انتقال صفات اكتسابى بود .
علم بيولوژى ثابت كرده كه صفات ارثى به وسيلهء رشتههايى به نام كروموزوم كه در هستهء سلولهاى نطفهء اسپرماتوزوئيد و اوول هست ، به اولاد منتقل مىشود و اين كروموزومها داراى اجزاى كوچكترى به نام ژن يا واحد ارثى هستند كه با اينكه مىگويند هنوز كيفيت و كنه و ماهيت آنها كشف نشده ، ولى آنچه مسلم است موجودات زندهاى هستند ، چون تغذيه و نموّ مىكنند و تمام صفات ارثى انسان و جانوران از قد ، هيكل ، رنگ و حتى صفات روانى و روحى تماما به وسيلهء اين ژنها به نسلهاى بعدى انتقال داده مىشود . پس ژنها حامل تمام صفات و اختصاصات ارثى هستند و ثابتند ، به طورى كه اگر بعضى از صفات ارثى در نسلى ظاهر نشد ، دلالت بر اينكه آن صفت و ژن ارثى از بين رفته نمىكند ، بلكه آن صفت و ژن محفوظ نگه داشته شده و موقتا مخفى شده و در نسلهاى بعدى ظاهر خواهد شد .
در مورد اين اصل آزمايشهاى زيادى كردهاند ، از جمله مندل آمد يك عده موش سفيد و خاكسترى را گرفت و آنها را وادار كرد كه با يكديگر جفتگيرى كنند . اولاد اول ناشى از جفتگيرى موشهاى سفيد و خاكسترى تماما خاكسترى شدند . در اينجا بنا به تعريف مىگويند صفت خاكسترى در مقابل صفت سفيد ، صفت غالب و صفت سفيد ، صفت مغلوب است . بعد اين موشهاى نسل اول را وادار كرد مجددا با همديگر جفتگيرى كنند . اولاد حاصل از آنها به ازاى هر چهار موش ، يك موش خاكسترى خالص ، يك موش سفيد خالص و دو موش خاكسترى دورگه شدند .
موشهاى سفيد خالص وقتى با همديگر جفتگيرى كنند ، الى الابد جز موش سفيد نمىدهند و موشهاى خاكسترى خالص هم اولاد حاصل از آنها تماما خاكسترى مىشود ، اما اولاد حاصل از جفتگيرى موشهاى دورگهء خاكسترى اين طور نيست ، آنها طبق قاعده و اصل اول ، از هر چهار اولاد يكى سفيد خالص ، يكى خاكسترى خالص و دو تا دورگه خواهند شد . از اين آزمايش و آزمايشهاى ديگر نتيجه مىگيرند كه صفات ارثى طبق قاعده و فرمول پيچيدهاى كه در صفات ارثى ساده و در جانوران ساده قابل كشف است و در صفات تركيبى و جانوران كاملتر و پرعضوتر
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 272
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٢٧٢