و امام صادق ( عليه السّلام ) فرمود :
فانّ اللّه تبارك و تعالى لم يخلق خلقا انجس من الكلب و انّ النّاصب لنا أهل البيت لا نجس منه ( 1 ) .
خداوند خلقى را نجستر از سگ نيافريد و ناصب ما اهل البيت از آن نجستر است .
اين نوع از ولاء اگر به اهل البيت نسبت داده شود و آنها را « صاحب ولاء » بخوانيم بايد بگوييم « ولاء قرابت » و اگر به مسلمانان از نظر وظيفهاى كه دربارهء علاقهء به اهل البيت دارند نسبت دهيم بايد بگوييم « ولاء محبّت » .
در اينكه مادّهء « ولاء » در مورد محبّت استعمال شده است ظاهراً جاى بحث نيست . مخصوصاً در زيارات ، زياد به اين معنى بر مىخوريم ، از قبيل « موال لمن والاكم و معاد لمن عاداكم » كه بىشبهه معنىاش اين است من دوست كسانى هستم كه شما را دوست مىدارند و دشمن كسانى هستم كه شما را دشمن مىدارند ، و يا « موال لكم و لأولياءكم و معاد لاعدائكم » ( 2 ) و امثال اينها كه زياد است .
بحث در دو جهت ديگر است : يكى اينكه آيا خصوص كلمهء « ولىّ » به معناى « دوست » استعمال شده است يا خير ؟ ديگر اينكه كلمهء « ولىّ » در خصوص آيهء كريمهء
« إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ »
كه ولايت امير المؤمنين ( عليه السّلام ) را اثبات مىكند به چه معنى استعمال شده است ؟
بعضى معتقدند در قرآن هر جا كه اين كلمه به كار رفته و ابتداء توهّم مىرود كه به معناى « دوست » است ، پس از دقّت معلوم مىشود كه به اين معنى نيست . مثلًا معناى
« اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ »
( 3 ) اين نيست كه خدا دوست اهل ايمان است ، بلكه اين است كه خداوند با عنايت خاصّ خود متصرّف در شئون اهل ايمان است و اهل ايمان در حفظ و صيانت خاصّ پروردگارند . و همچنين معناى
« أَلا إِنَّ
هامش
( 1 ) . وسائل الشّيعة ( چاپ جديد ) ، ج 1 / ص 159 .
( 2 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 2 / ص 614 ، از فقرات زيارت جامعهء كبيره .
( 3 ) . بقره / 257 .