اين اختيارات دامنهء وسيعى دارد . حكومت اسلامى در شرايط جديد و نيازمنديهاى جديد مىتواند با توجّه به اصول و مبانى اساسى اسلامى ، يك سلسله مقرّرات وضع نمايد كه در گذشته موضوعاً منتفى بوده است ( 1 ) . اختيارات قوّهء حاكمهء اسلامى ، شرط لازم حسن اجراى قوانين آسمانى و حسن تطبيق با مقتضيات زمان و حسن تنظيم برنامههاى مخصوص هر دوره است . اين اختيارات حدود و شرايطى دارد كه اكنون مجال سخن دربارهء آنها نيست .
انتقال وظيفه
گفتههاى گذشته روشن كرد كه بلوغ عقلى و علمى بشر و طلوع دورهء توانايى وى بر دريافت حقايق كلّيّهء معارف و قوانين الهى و بر حفظ مواريث دينى و مبارزه با تحريفها و بدعتها ، دعوت و تبليغ و اشاعهء دين ، زمينهء اصلى پايان يافتن پيامبرى است . قسمت عمدهء وظايفى كه در دورهء كودكى بشر اجباراً « وحى » انجام مىداده است ، در دورهء رشد و بلوغ عقل و علم ، نيروى علمى و عقلى انجام مىدهد و « علما وارث انبياء » مىگردند .
با اينكه اسلام بر خلاف سنّت رايج مذهب ، هيچ گونه امتيازى براى علماى امّت كه منجر به نوعى امتياز طبقاتى بشود قائل نشده است ، ايفاى بزرگترين نقشهاى دينى را بر عهدهء آنان گذاشته است . در هيچ دينى به اندازهء اسلام علماى امّت نقش اصيل و مؤثّرى نداشتهاند و اين از خصيصهء خاتميّت اين دين ناشى مىشود .
اوّلين پستى كه در دورهء خاتميّت از پيامبران به عالمان انتقال مىيابد پست دعوت و تبليغ و ارشاد و مبارزه با تحريفها و بدعتهاست .
تودهء بشر در همهء دورهها نيازمند به دعوت و ارشاد است . قرآن با كمال صراحت اين وظيفه را بر عهدهء گروهى از خود امّت مىگذارد :
هامش
( 1 ) . رجوع شود به تنبيه الامّة مرحوم آية اللّه نائينى ، ص 97 - 102 و مقالهء « ولايت و زعامت » به قلم علّامه طباطبائى در كتاب مرجعيّت و روحانيّت ( چاپ دوم ) ، ص 82 - 84 .