اجتهاد
اهمّ وظايف و مسئوليّتهاى علماى امّت ، « اجتهاد » است . اجتهاد يعنى كوشش عالمانه با متد صحيح براى درك مقرّرات اسلام با استفاده از منابع : كتاب ، سنّت ، اجماع ، عقل .
كلمهء « اجتهاد » اوّلين بار در احاديث نبوى به كار رفته و سپس در ميان مسلمين رايج گرديده است . اين كلمه در قرآن نيامده است . كلمهاى كه از لحاظ روح معنى مرادف اين كلمه است و در قرآن آمده است « تفقّه » است . قرآن صريحاً به تفقّه و فهم عميق دين دعوت كرده است .
اجتهاد يا تفقّه ، در دورهء خاتميّت وظيفهء بسيار حسّاس و اساسى بر عهده دارد و از شرايط امكان جاويد ماندن اسلام است . اجتهاد را به حق نيروى محرّكهء اسلام خواندهاند . ابن سينا فيلسوف بزرگ اسلامى با روشنبينى خاصّى اين مسأله را طرح مىكند ، مىگويد :
« كلّيّات اسلامى ، ثابت و لا يتغيّر و محدود است و امّا حوادث و مسائل ، نامحدود و متغيّر است و هر زمانى مقتضيات مخصوص خود و مسائل مخصوص خود دارد . به همين جهت ضرورت دارد كه در هر عصر و زمانى گروهى متخصّص و عالم به كلّيّات