اتمام دين را در دورهء ختميّه به امّتهاى خود بدهند . خداوند از همهء پيامبران چنين پيمانى گرفته است . در نهج البلاغه ، خطبهء اوّل بيان جالبى در اين زمينه است :
و لم يخل سبحانه خلقه من نبىّ مرسل او كتاب منزل او حجّة لازمة او محجّة قائمة ، رسل لا تقصّر بهم قلّة عددهم و لا كثرة المكذّبين لهم ، من سابق سمّى له من بعده او غابر عرّفه من قبله . على ذلك نسلت القرون و مضت الدّهور و سلفت الآباء و خلفت الابناء ، الى ان بعث اللّه محمّدا رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله لانجاز عدته و تمام نبوّته ، مأخوذا على النّبيّين ميثاقه ، مشهورة سماته ، كريما ميلاده .
خداوند هرگز خلق را از وجود يك پيامبر يا كتاب آسمانى يا حجّت كافى يا طريقهء روشن ، خالى نگذاشته است ؛ فرستادگانى كه اندكى عدد آنها و بسيارى عدد مخالفانشان آنها را از انجام وظيفه بازنداشته است . هر پيامبرى به پيامبر پيشين خود قبلًا معرّفى شده است و آن پيامبر پيشين او را به مردم معرّفى كرده و بشارت داده است . به اين ترتيب نسلها پشت سر يكديگر آمد و روزگاران گذشت تا خداوند محمّد ( صلّى اللّه عليه و آله ) را به موجب و عدهاى كه كرده بود ، براى تكميل دستگاه نبوّت فرستاد در حالى كه از همهء پيامبران براى او پيمان گرفته بود . علائم او معروف و مشهور و ولادت او بزرگوارانه بود .
از پيغمبر اكرم دو جملهء لطيف در اين زمينه وارد شده ، يكى اينكه فرموده است :
نحن الآخرون السّابقون يوم القيامة ( 1 ) .
ما در دنيا پس از همهء پيامبران و امّتها آمدهايم ، امّا در آخرت در صف مقدّم هستيم و ديگران پشت سر ما هستند .
ديگر اينكه فرمود :
آدم و من دونه تحت لوائى يوم القيامة ( 2 ) .
تمام پيامبران در قيامت زير پرچم مناند .
هامش
( 1 ) . بحار ، ج 6 / ص 166 و صحيح مسلم ، ج 3 / ص 7 .
( 2 ) . علم اليقين فيض ، ص 5 . سفينة البحار ، مادّهء « لوى » . جامع الصغير ، ج 1 / ص 107 .