قد قال قوم اعطه لقديمه * جهلوا و لكن اعطنى لتقدمى
قياس
ابن حزم گويد : حنفيان معتقدند كه مرام ابوحنيفه برترى حديث ضعيف بر رأى و قياس است .
صفدى گفته : اظهار نظر ابوحنيفه چون سخن خليل بن احمد است كه گفته است :
داستان من در دانش نحو مانند كسى است وارد منزلى شده و به معمارى آگاه باشد و از آن ساختمان ايراد كند و يا محسنات آن را بگويد .
شافعى احتياط مىكرده و چنين مىگفته كه اگر اين حديث صحيح باشد ، به آن معتقدم .
صفدى مىگويد : وقتى فقيه از بيان علت حكمى بماند مىگويد ما به آن معتقد هستيم .
مثلًا مالكى سگ را طاهر و شستن هفت باره ظرف آغشته به ولوغ سگ را لازم نمىداند .
حال اگر حديثى بيايد كه ظرف آغشته به ولوغ را بايد هفت بار شست ، ما از طرف خدا به آن متعبد هستيم . نحوى نيز وقتى از تعليل حكمى عاجز شود مىگويد عامل معنوى است ، حكيم وقتى از تعليل حكمى عاجز شود مىگويد خاصيتش اين است . مثلًا اگر از علت جذب آهن ربا بپرسى مىگويد خاصيتش اين است .
اقسام جر
جر بر سه قسم است . به حرف ، به اضافه و به تبعيت ، اصل در جر حروف سپس اضافه و سپس پيروى است . هر سه در بسمله وجود دارد ، اسم مجرور به حرف جر است . اللَّه مجرور به اضافه است . الرحمن مجرور به تبعيت است .
سنايى
گر امروز آتش شهوت بكشتى بيگمان رستى * و گر نه اين تف آتش ترا هيزم كند فردا
چو علم آموختى از حرص آنگه ترس كاندر شب * چو دزدى با چراغ آيد گزيدهتر برد كالا
سخن كز روى دين گويى چه عبرانى چه سريانى * مكان كز بهر حق جويى چه جابلقا چه جابلسا
شهادت گفتن آن باشد كه هم ز اول در آشامى * همه درياى هستى را بدان حرف نهنگ آسا