« ابو عبد الله محمد بن احمد بن نعيم شاذانى » در نقل كشّى است ؟ 4368712 خ 0 631 خ در حالى كه همين جريان توسط كلينى ، از « محمد بن على بن شاذان نيشابورى » نقل شده است ! 5368712 خ 0 632 خ
گرچه برخى از رجاليان همچون حائرى ، قايل به تعدّد شخصيت « محمد بن شاذان بن نعيم » و « محمد بن احمد بن شاذان » شدهاند ؛ ولى در مقابل ، كسانى همچون مولى وحيد بهبهانى و علامه مامقانى ، احتمال وحدت اين دو شخصيت را مطرح كردهاند . 6368712 خ 0 633 خ آنچه مىتواند قرينهاى بر وحدت آن دو باشد ، اين است كه كشّى در عنوان ، نام « ابو عبد الله محمد بن احمد بن نعيم الشاذانى » را ذكر كرده ، و سپس به نقل جريان ياد شده از « محمد بن شاذان بن نعيم » پرداخته است . ازاينرو به گفته علامه مامقانى ، ممكن است كه نام اصلى وى « ابو عبد الله محمد بن احمد بن شاذان بن نعيم الشاذانى النيشابورى » بوده ؛ و بعضى ، نام پدر را حذف و او را به جدّ اولش منسوب كردهاند ( محمد بن شاذان بن نعيم ) ؛ و بعضى ديگر ، جدّ اول را حذف و نام پدر و جدّ دومش را ذكر كردهاند ( محمد بن احمد بن نعيم ) . و اما آنچه در نقل كلينى است ، يعنى « محمد بن على بن شاذان النيشابورى » ، به نظر مىرسد كه ناشى از سهو قلم نسّاخ بوده باشد ! زيرا با وجود كثرت نقل اين روايت در منابع ، 7368712 خ 0 634 خ در هيچ يك از آنها ، نام پدر وى ، با عنوان « على » نيامده است !
7 . 4 . 65 . قاسم بن علاء آذربايجانى
شيخ طوسى در ميان غير راويان از ائمه عليهم السّلام از شخصى به نام « قاسم بن العلاء الهمدانى » نام برده است . 8368712 خ 0 635 خ برخى از رجاليان همچون محقق اردبيلى ، از آن جهت كه راوى از هر دو ، شخصى به نام « صفوانى » است ، معتقد به وحدت آذربايجانى و همدانى هستند . 9368712 خ 0 636 خ در امالى شيخ طوسى ، روايتى از « قاسم بن علاء همدانى » مبنى بر ولادت امام حسين عليه السّلام در روز پنجشنبه ، سوم شعبان ، و استحباب روزه اين روز نقل شده ؛ و پس از ذكر نام وى ، شيخ طوسى تعبير « وكيل ابى محمد عليه السّلام » را آورده است . 0468712 خ 0 637 خ از سوى ديگر ، در كتاب غيبت خود ، ضمن نقل روايت مفصّلى درباره جريانات روزهاى آخر عمر « قاسم بن علاء آذربايجانى » ، تصريح به مصاحبت وى با امام رضا عليه السّلام و ائمه بعد ، و بقايش تا عصر « حسين بن روح » نموده است ! بدينترتيب ، اگر همچون محقق اردبيلى ، معتقد به وحدت « قاسم بن علاء همدانى » با « قاسم بن علاء آذربايجانى » شويم ، نتيجه آن مىشود كه وى