جواد عليه السّلام را مورد بحث قرار دهند . در ميان ايشان كسانى چون : ريان بن صلت ، صفوان بن يحيى ، يونس بن عبد الرحمان ، محمد بن حكيم ، على بن حسان ثابتى معروف به اعمش ، و اسحاق بن اسماعيل بن نوبخت قرار داشتند . آنان در خانه عبد الرحمان بن حجاج در بغداد ، كه به شهادت همين نقل ، نقش هدايتكننده فعاليت سازمان وكالت در عراق را به عهده داشت ، گردهم آمدند و ضمن اعزام گروهى به مدينه ، با طرح سؤالاتى كوشيدند تا ميزان آگاهى امام جواد عليه السّلام را در مسأله حج و مناسك آن بيازمايند . نتيجه آن شد كه گروهى از امامت عموى ايشان « احمد بن موسى الكاظم » جانبدارى كردند و گروهى به واقفه پيوستند ، ولى بقيه قانع شدند كه علم امام جواد عليه السّلام جنبه استثنايى دارد و برايشان مسلّم شد كه علىرغم سنّ كم ، آن حضرت واجد شرايط امامت مىباشد . از اينرو امور سازمان را ادامه دادند و مبلّغانى را از كوفه و مدينه به نواحى مختلف فرستادند . 9894712 خ 0 63 خ
اين نقل نشانگر فعال بودن بغداد و وكلاى آن نواحى و مركزيت آن در رفع مشكلات اعتقادى شيعيان در اين عصر است .
پس از تثبيت امامت حضرت ، وكلاى مزبور در سمت خود ابقا شدند و امام جواد عليه السّلام شروع به بسط و توسعه فعاليتهاى سازمان در نواحى مختلف نمود . برخى از پيروان آن جناب پستهاى حساسى را در مناصب دولتى اشغال كردند . افرادى همچون محمد بن اسماعيل بزيع و احمد بن حمزه قمى ، مقامات والايى در وزارت اشغال كردند . 0994712 خ 0 64 خ نوح بن درّاج نيز به عنوان قاضى كوفه منصوب گرديد ، 1994712 خ 0 65 خ و برخى ديگر در ساير نواحى به كار مشغول شدند . 2994712 خ 0 66 خ
پس از شهادت امام جواد عليه السّلام « محمد بن فرج » كه وكيل ارشد آن جناب در بغداد و نواحى اطراف آن بود در صدد تثبيت امامت امام هادى عليه السّلام برآمد و لذا رؤساى شيعه در منزل وى تجمع كردند و نسبت به امر امامت به مذاكره نشستند و حاصل اين مذاكرات قبول امامت امام هادى عليه السّلام به اتفاق آرا از سوى سران شيعه بود . 3994712 خ 0 67 خ
در عصر امام هادى عليه السّلام ، بغداد و نواحى اطراف آن همچون مدائن و ديگر مناطق سواد عراق ، زير نظر وكلاى برجسته آن حضرت اداره مىشد . ابتدا شخصى به نام « حسين بن عبد ربّه » در اين نواحى مشغول فعاليت بود . و پس از درگذشت وى ، امام هادى عليه السّلام طىّ مكتوبى كه متن آن را كشّى نقل كرده ، « ابو على بن راشد » را به جاى او به
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 84
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٨٤