از مهمترين شهرهاى آن عصر شد و بخشهايى از آن نيز به محل اسكان شيعيان تبديل گرديد ؛ از جمله محله كرخ بغداد ، كه بنابه نقل خطيب بغدادى ، رافضيان در بسيارى از اماكن آن متوطن شده بودند . 4894712 خ 0 58 خ
سازمان وكالت كه از دورههاى اوليه فعاليت خود در عراق ، به خصوص در كوفه ، داراى نماينده بود ، پس از مدتى بغداد را نيز به لحاظ حضور شيعيان در آنجا و موقعيت مهم آن ، محل فعاليت خود قرار داد . در عصر امام صادق عليه السّلام تا عصر امام جواد عليه السّلام ، يكى از وكلاى مبرّز به نام « عبد الرحمان بن حجاج » در بغداد سكونت داشته و گاه به عنوان رابط عراق و مدينه ، بين اين دو منطقه در رفت و آمد بوده است . در عصر امام كاظم عليه السّلام كه سازمان وكالت از توسعه مطلوبى برخوردار شد ، وكلاى ديگرى از جانب آن حضرت در ناحيه بغداد مشغول به كار شدند ؛ از جمله « على بن يقطين » كه ساكن بغداد بود و به عنوان عامل نفوذى شيعه در دربار عباسى حضور داشت . وى گاهى براى ارسال اموال و پيامها و نامهها به محضر امام كاظم عليه السّلام در مدينه ، از عبد الرحمان بن حجاج و گاه افرادى ديگر نظير « اسماعيل بن سلام » و « ابن حميد » استفاده مىكرد . 5894712 خ 0 59 خ البته وكالت وى مورد تصريح روايات و كتب رجال و تراجم نيست و صرفا براساس قراين مىتوان حدس زد كه منصب وكالت را عهدهدار بوده است . بنابه نقل شيخ طوسى ، پدر وى يعنى يقطين نيز از شيعيان نفوذى در دربار سفاح و منصور و مهدى عباسى بود و اموال را از عراق به مدينه نزد امام صادق عليه السّلام مىفرستاد و حتى در يك مورد با سوءظن منصور و مهدى عباسى مواجه شد ولى خداوند شرّ آنان را از او دفع نمود . 6894712 خ 0 60 خ
وكيل ديگر امام كاظم عليه السّلام در بغداد ، « زياد بن مروان قندى » بود . وى بنابه نقل كشّى ، بغدادى بوده 7894712 خ 0 61 خ و در عصر امام كاظم عليه السّلام در اين ناحيه به فعاليت وكالت مشغول بود و اموال بسيارى نزد او جمع شده بود . طبق نقل كشّى ، او تنها از ميان وكلاى امام كاظم عليه السّلام داراى هفتاد هزار دينار بود و همين امر و طمع در آن اموال سبب شد كه امامت امام رضا عليه السّلام را انكار كند و به همراه تعدادى ديگر از وكلا ، مذهب وقف را بنا بگذارد . 8894712 خ 0 62 خ
پس از شهادت امام رضا عليه السّلام و انتقال امامت به امام جواد عليه السّلام در سنين طفوليت ، و بروز مشكل استبعاد امامت امام در سنين طفوليت ، حدود هشتاد تن از شخصيتهاى رهبرىكننده اماميه از نواحى مختلف در بغداد گردهم جمع شدند تا اعتبار امامت امام
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 83
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٨٣