سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 382

مساهمون: محمدرضا جبارى

ص٣٨٢

وثاقت را و بلكه ما فوق وثاقت ، يعنى عدالت ، را از برخى محقّقان نقل كرده ، و با توجه به اين‌كه سخنى در ردّ اين مبنا نياورده ، ظاهرا آن را پذيرفته است . تعبير وى چنين است : « و ذكر بعض المحقّقين أنّ قولهم وكيل يقتضى الثقة بل ما فوقها . . . » . 7976712 خ 0 54 خ مولى وحيد بهبهانى نيز در شمار معتقدان به تلازم بين وكالت ائمه عليهم السّلام و عدالت است . او در توجيه اين مبنا گفته است : « . . . ترديد و شبهه‌اى نيست كه ائمه عليهم السّلام افراد فاسد العقيده را به وكالت برنمىگزيدند ؛ و حتى به ايذا و تنفّر از آنان ، و حتى گاهى قتل آنان امر مىنمودند ؛ و جز كسانى را كه مورد اعتماد و وثوق بوده و از عدالت برخوردار بودند به وكالت نصب نمىكردند . . . و مؤيّد اين سخن آن‌كه ، غالب وكلاى ائمه عليهم السّلام در نهايت جلالت و وثاقت قرار داشتند ، چنان‌كه از شرح حالشان پيدا است . . . و همين‌طور رواياتى كه در مذمّت و نكوهش وكلاى منحرف و فاسد المرام صادر شده‌اند حاكى از آن هستند كه وكالت ملازم با حسن عقيده و وثاقت و جلالت است ؛ و لذا نسبت دادن غلوّ و تفويض و مانند آن به امثال « مفضّل بن عمر » و « محمد بن سنان » باطل و فاسد و غير قابل قبول است ؛ و حاشا كه ائمه هدى عليهم السّلام كفّار و فسّاق را به وكالت نصب كرده و آنان را مورد نهى و نكوهش نيز قرار ندهند ، و بلكه مداهنه و تلطّف و انبساط خاطر نيز ابراز نمايند ! » 8976712 خ 0 55 خ سيد محسن اعرجى كاظمى ، صاحب كتاب « عدة الرجال » نيز از گروه قايلان به تلازم بين وكالت يا عدالت و وثاقت است . وى ضمن ذكر وكالت ائمه عليهم السّلام به عنوان يكى از امارات دالّ بر وثاقت راوى ، در توجيه آن ، سخنى شبيه سخن مولى وحيد بهبهانى را ذكر كرده است . 9976712 خ 0 56 خ خاقانى نيز در رجال خود ، در ذيل شرح حال « مفضّل بن عمر جعفى » ، وكالت وى را دالّ بر نفى قول به فساد عقيده و مذهب و مرام او دانسته است . 0086712 خ 0 57 خ علامه مامقانى نيز با تأكيد تمام ، از مبناى ياد شده حمايت كرده و در جاىجاى رجال خود ، هرگاه قرينه‌اى بر وكالت يك راوى مىيابد آن را به عنوان بهترين اماره بر وثاقت و همين‌طور عدالت وى ، و حتى بهترين مراتب عدالت ، قلمداد مىنمايد . وى در مقدّمه رجالش ، ضمن فايده بيست و چهارم ، در مقام بيان امارات دالّ بر وثاقت راوى ، نه‌تنها وكالت ، بلكه « خادم ملازم » يا « كاتب امام عليه السّلام » بودن را نشانه عدالت راوى دانسته است ؛ و در مقام تسديد اين مبنا ، عبارات « مولى وحيد بهبهانى » در اين زمينه را ذكر كرده است . 1086712 خ 0 58 خ در كتاب « مقياس الهداية » نيز با تأكيد بر مبناى ياد شده ، در توجيه آن ، از كلام شيخ بهايى