عباسى ، و در آستانه دستگيرى و شكنجه و شهادت قرار داشتند ، چنانكه براى تعدادى از آنان اتفاق افتاد . از اين رو صدور اينگونه احاديث از سوى ائمه عليهم السّلام موجب مىشد مخالفان ، خدّام و قوّام ائمه عليهم السّلام را نيز همچون خود ( كه به واقع شرار خلق الله بودند ) بپندارند ، و طبعا ايذا و آزار آنان متوجه خودىها نمىشد ! رجالى بزرگ ، علامه مامقانى ، نيز در مقام بيان معناى حديث ياد شده ، ضمن تأكيد بر آنچه ذكر شد ، به توقيع صادر شده از سوى ناحيه مقدّسه براى « محمد بن صالح همدانى » اشاره كرده است ؛ وى كه از جمله وكلا ناحيه مقدسه مهدويّه بود ، ضمن مكتوبى ، از اينكه اطرافيانش وى را به دليل اين حديث ، مورد نكوهش و تعيير قرار دادهاند ابراز شكايت مىكند ! و امام عليه السّلام در پاسخ چنين مرقوم مىنمايد : « و يحكم ! أما تقرؤون ما قال الله تعالى ( و جعلنا بينهم و بين القرى التى باركنا فيها قرى ظاهرة ) فنحن و الله القرى التى بارك فيها و انتم القرى الظاهرة » ! در اين توقيع ، امام عليه السّلام ضمن پرهيز از بيان صريح علّت ياد شده در صدور اين حديث ( چرا كه بيان صريح آن منافات با اصل فلسفه صدور آن داشت ) به بيانى كنايى و سربسته روى آوردهاند ! 3976712 خ 0 50 خ و وكلا و قوّام به آبادىهاى ظاهر و آشكار و پيدا تشبيه شدهاند كه بين آبادىهايى كه خداوند در آنها بركت قرار داده و بين مردمى كه كفران نعمت كردهاند ، فاصله ايجاد نمودهاند ! بنابراين ، وكلا از آنجا كه ظاهر و پيدا بودند ، در معرض حمله و هجمه قرار داشتند ؛ لذا دفع خطر از آنان ، نيازمند صدور چنين احاديثى بود .
در پايان اين بحث ، شايسته است كه به گفتار برخى از رجاليان در تأييد آنچه گذشت ، يعنى تلازم ميان وكالت و عدالت يا وثاقت ، نيز اشاره كنيم . از ميان متقدّمان ، ظاهر عبارت شيخ طوسى ، پذيرش تلازم ياد شده است ؛ چرا كه وى پس از نقل حديث مزبور ، در مقام دفاع از وكلا برآمده و حديث را حمل بر آن دسته از وكلا مىكند كه ره خيانت پيشه ساختهاند . 4976712 خ 0 51 خ
علامه حلّى و شيخ بهايى نيز از معتقدان به تلازم ميان وكالت امام معصوم عليه السّلام و عدالت و وثاقت هستند . 5976712 خ 0 52 خ شيخ بهايى تصريح به آن دارد كه وكالت ائمه عليهم السّلام از قوىترين اسباب وثوق و اطمينان نسبت به عدالت يك راوى است ، چرا كه ائمه عليهم السّلام فرد فاسق را وكيل خود نمىكردند . اين بيان صراحت در تلازم مذكور دارد . 6976712 خ 0 53 خ
شيخ حرّ عاملى ، صاحب كتاب گرانسنگ « وسائل الشيعه » ، نيز تلازم بين وكالت و
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 381
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٣٨١