چنانكه گفته شد ، تلقّى حكومت عباسى از اقدام ائمه عليهم السّلام در تشكيل سازمان وكالت ، نوعى تلقّى سياسى بود . اتهامى را كه منصور عباسى بر عليه امام صادق عليه السّلام مبنى بر تشكيل حكومت در حكومت و جمع خراج از شيعيان مطرح كرد هارون نيز بر عليه امام كاظم عليه السّلام طرح نمود ! 2556712 خ 0 196 خ البته در هر دو مورد ، اين اتهامها مورد تكذيب اين دو امام همام واقع شد . همين نحوه تلقّى عباسيان از فعاليتهاى وكلا موجب آن مىشد كه « اصل نهانكارى و تقيّه » هرچه بيشتر بر اين سازمان حاكم شود ؛ و اصولا وجود چنين اصلى در طول دو قرن فعاليت سازمان وكالت ، بهترين گواه بر نقش سياسى آن است . در دوره امام صادق عليه السّلام ، حاكميت عباسى براى تضعيف فعاليتهاى آن جناب كه از طريق وكلا انجام مىگرفت ، وكيل برجسته آن حضرت ، يعنى « معلّى بن خنيس » را دستگير كرده و به شهادت رساند ! اين امر پس از آن صورت گرفت كه معلّى در مقابل درخواست عمّال عباسى ، مبنى بر افشاى نامهاى ديگر ياران امام عليه السّلام شديدا مقاومت نمود ! 3556712 خ 0 197 خ همين هجمه در عصر امام كاظم عليه السّلام ، مجددا بر عليه امام عليه السّلام و تشكيلات گسترده وكالت به منصّه ظهور رسيد ! و علاوه بر خود امام عليه السّلام ، برخى از وكلاى آن بزرگوار همچون « على بن يقطين » و غير او نيز دستگير و بعضا شكنجه شدند ! 4556712 خ 0 198 خ
در عصر امام هادى عليه السّلام نيز كه با رشد فعاليت سازمان وكالت و سامانمندتر شدن آن و همچنين با حاكميت يكى از سفّاكترين حكام عباسى ، يعنى متوكل ، مصادف بود ، هجمههاى سختى بر عليه سازمان وكالت صورت گرفت . در همين رابطه بود كه برخى از برجستهترين وكلاى آن حضرت دستگير ، شكنجه و يا به شهادت رسيدند . متوكل عباسى « على بن جعفر همانى » ، وكيل برجسته امام هادى عليه السّلام ، را دستگير و محبوس نمود . او در قبال وساطت وزيرش ، « عبيد الله بن يحيى بن خاقان » ، به سختى با آزادى « على بن جعفر » مخالفت نمود و اظهار داشت : « خودت را براى آزادى على بن جعفر و امثالش رنج مده ، زيرا وى رافضى و وكيل على بن محمد است ! » 5556712 خ 0 199 خ در همين راستا ، ديگر وكيل امام هادى عليه السّلام يعنى « محمد بن فرج » نيز دستگير و محبوس شد . وى قبل از دستگيرى ، توقيعى از امام عليه السّلام دريافت داشت كه به او خطاب مىكرد : « امورت را مرتّب كرده و جانب احتياط را رعايت كن ! » ؛ چيزى از اين پيغام نمىگذرد كه وى دستگير گشته و به مدت هشت سال محبوس مىشود ! او چند روز قبل از آزادى ، نامه امام عليه السّلام و خبر آزادىاش را
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 326
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٣٢٦