تشكيلات ، جاى كوچكترين تأملى در اين معنى باقى نمىماند كه اين تشكيلات ، گرچه به ظاهر ، نهادى مالى و ارتباطى بوده است ، ولى در همين قالب ، بهترين خدمات سياسى و مبارزاتى بر ضد حاكميت عباسى را انجام داده است . از همين رهگذر مىتوان نحوه نگرش جديدى نسبت به حيات سياسى امامان شيعه عليهم السّلام پيدا كرد . ما در اين قسمت از بحث ، با ارائه شواهد موجود در منابع ، در پى اثبات اين مدعا هستيم .
از روزهاى اول تشكيل سازمان وكالت ، هجمه سردمداران حكومت عباسى به آن آغاز شد و همين امر اقتضا مىكرد كه وكلاى امام صادق عليه السّلام در اوج پنهانكارى به فعاليت بپردازند ؛ مثلا « نصر بن قابوس لخمى » بيست سال وكالت آن جناب را عهدهدار بود ، بدون آنكه ديگران متوجه اين امر شوند و ردّپايى از خود برجاى گزارد ! 8456712 خ 0 193 خ
از مهمترين وكلاى امام صادق عليه السّلام « معلّى بن خنيس » است كه در مدينه و غير آن رابط بين شيعيان و امام صادق عليه السّلام بود . 9456712 خ 0 194 خ وى پس از مدتى فعاليت ، مورد سوءظنّ دستگاه خلافت عباسى واقع و دستگير شد ! مهمترين اتهام عنوان شده بر عليه وى توسط منصور عباسى ، آن بود كه او از جانب امام صادق عليه السّلام مأمور شده تا از ميان شيعيان ، اموال و خراج را جمعآورى كرده و به مصرف قيام « محمد نفس زكيّه » برساند ! منصور عباسى در سال 147 ق دستور داد تا امام صادق عليه السّلام را به دربار خلافت عباسى در عراق بياورند ، و در آنجا ايشان را نسبت به موارد متعددى ، از جمله مورد ياد شده ، به بازخواست كشيد . 0556712 خ 0 195 خ
از اين اتهام روشن مىشود كه اصل جمع وجوه مالى توسط وى بر دستگاه خلافت عباسى پوشيده نبود ! و اين امر را نيز اقدامى سياسى بر عليه حكومت تلقى مىكردند . با صرفنظر از درستى و نادرستى اين اتهام ، در اين معنى نمىتوان ترديد داشت كه فعاليت وكلايى همچون « معلّى بن خنيس » موجب تأمين بعد اقتصادى ائمه عليهم السّلام و همين طور ايجاد شبكه ارتباطى بين امام عليه السّلام و شيعيان ، و در نتيجه ، ايجاد خطرى بالقوه براى موجوديت حكومت عباسى مىشد ! حكّام عباسى به خوبى مىدانستند كه ضعف مالى ائمه عليهم السّلام و شيعيان ، مىتوانست بهترين وسيله براى منصرف كردن آنها از فكر قيام و اقدام بر ضدّ حاكميت عباسى باشد ؛ چنانكه پراكندگى شيعيان و نبود شبكهاى كه بتواند آنان را با يكديگر و با امامشان مرتبط سازد نيز موجب سستى اسباب خطرساز عليه عباسيان بود .
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 325
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٣٢٥