مىفرستد و او نيز در پاسخ مىگويد : « فرزند فرزند او است و در تاريخ فلان و روز فلان و مكان فلان ، مواقعه صورت گرفته ، و به او بگو كه نامش را محمّد بگذارد ! » آن شخص پس از بازگشت به قم جريان را بازمىگويد . 7546712 خ 0 118 خ
نكته ديگر آنكه ، اگر پاسخ به توقيعات از سوى سفير انجام مىگرفت ، معمولا فاصله عرضه سؤال تا صدور جواب كمتر بود تا وقتى كه جواب از سوى ناحيه مقدّسه باشد ؛ روايت مربوط به « ابو غالب زرارى » كه قبلا بدان اشاره كرديم ، صريح در اين معنا است . 8546712 خ 0 119 خ
شواهدى حاكى از آن است كه گاه سفير يا دستيار او ، مجموعه سؤالات و درخواستها را يكجا نوشته و به ناحيه مقدسه عرضه مىكردند و پاسخها نيز در همان برگه و گاه در لابهلاى سطرهاى سؤالات نوشته مىشد . در روايت شيخ طوسى از « ابو غالب زرارى » كه قبلا بدان اشاره شد ، آمده كه در دوران مخفى شدن و استتار « حسين بن روح » كه وى « شلمغانى » را براى تماس با شيعه به جاى خود نصب كرده بود ، ابو غالب به همراه دوستش به ملاقات شلمغانى مىروند و از او طلب مىكنند كه با ناحيه مقدسه مكاتبه كرده و براى آنان طلب دعا نمايد . شلمغانى نيز در برگهاى اين درخواست را درج مىكند . پس از چند روز كه براى دريافت پاسخ به نزد وى مىروند وى آن برگه را خارج مىكند در حالىكه مسايل بسيارى در آن ثبت و در لابهلاى خطوط سؤال ، پاسخها نوشته شده بود ، كه از جمله آنها پاسخ خواسته زرارى و دوستش بود ؛ و اين در حالى بود كه زرارى از بيان دقيق خواستهاش اجتناب كرده بود ، ولى در پاسخ ناحيه اشاره به خواسته وى شده بود كه اصلاح بين وى و همسرش بود ! 9546712 خ 0 120 خ بنابه نقل نجاشى ، توقيعات صادره براى « محمد بن عبد اللّه صميرى » نيز در لابهلاى سطور سؤالات نگاشته شده بود . 0646712 خ 0 121 خ
يكى از سؤالات اساسى درباره صدور توقيعات ، نحوه تماس سفير با ناحيه مقدّسه و تحويل نامهها ، و نحوه دريافت پاسخ آنها است . اسلوب و كيفيت عرضه سؤالات و نامهها به وسيله سفرا بر امام عصر عليه السّلام مبهم است و روايات نيز افق روشنى در اين زمينه ترسيم نمىكنند . 1646712 خ 0 122 خ شواهدى حاكى از آن است كه سفراى عصر غيبت صغرى ، ملاقاتهاى حضورى با امام عصر عليه السّلام داشتهاند ؛ مثلا هنگامى كه از سفير اول درباره ملاقاتش با حضرت حجّت عليه السّلام سؤال مىشود ، وى در سخنانى همراه با گريه و توصيف
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 315
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٣١٥