كرد ؛ چرا كه جايگاه وى موجب شد برخى از شيعيان در اين باره تشكيك روا دارند ؛ و از اين رو مكتوب ديگرى كه مفصّل نيز بود ، در تأييد مكتوب اوّل صادر شد و اين تعبير در آن وجود داشت : « . . . فانه لا عذر لأحد من موالينا فى التشكيك فيما روى عنّا ثقاتنا » . 5446712 خ 0 106 خ شايد شناخته بودن خط حضرت ، يكى از اسباب نفى معذوريت در تشكيك بوده باشد . از ديگر زمينههاى تشكيك در صدور توقيعات از جانب ائمه عليهم السّلام ، اقدام خائنانه برخى از وكلايى بود كه پس از مدتى وكالت ، راه خيانت پيشه كرده و گاه به دروغ توقيعى را به امام عليه السّلام ، و يا توقيع امام عليه السّلام را به خود نسبت مىدادند . براى مورد اول مىتوان به توقيع دروغين « فارس بن حاتم » كه مشتمل بر اعلام دريافت وجوه شرعى ارسالى از سوى شيعيان منطقه جبال براى امام هادى عليه السّلام بود ، اشاره كرد ! كه امام عليه السّلام طىّ مكتوبى به تكذيب اين امر پرداخت . براى مورد دوم نيز مىتوان به اقدام « شلمغانى » در انتساب توقيع صادره از سوى ناحيه مقدّسه در جواب مسايل قمىها ، به خودش اشاره كرد ، كه اين امر طى مكتوبى از سوى ناحيه مقدّسه تكذيب شد . 6446712 خ 0 107 خ
گرچه طبق شواهدى كه گذشت ، كتابت نامهها و توقيعات ، غالبا به وسيله خود ائمه عليهم السّلام صورت مىگرفت ، ولى شواهدى نيز حاكى از آن است كه اين امر ، گاهى به وسيله پيشكاران و خدّام و سفراى ائمه عليهم السّلام صورت مىپذيرفت . از شواهد دالّ بر اين مدعا ، روايت شيخ طوسى از « ابو غالب زرارى » است . وى نامهاى را مشتمل بر درخواست دعاى ناحيه مقدسه براى رفع مشكل خانوادگىاش از طريق « شلمغانى » به « حسين بن روح » تحويل داده بود . هنگامى كه از تأخير در پاسخ به شلمغانى شكوه مىكند ، وى در جواب مىگويد : « غم مخور كه اين تأخير به نفع تو است ، چرا كه اگر پاسخ زودتر داده شود از ناحيه حسين بن روح است ، و اگر با تأخير همراه باشد از ناحيه صاحب عليه السّلام است » ! 7446712 خ 0 108 خ
5 . 2 . 4 . چگونگى صدور و تحويل توقيعات
چنانكه در پيش اشاره شد ، مكتوبات حاوى سؤالات و درخواستهاى شيعيان ، از طريق كارگزاران سازمان وكالت به دست حضرات معصومين عليهم السّلام مىرسيد . در زمان حضور امام معصوم عليه السّلام ، پس از تحويل اين مكتوبات ، ائمه عليهم السّلام اقدام به پاسخگويى كرده