و از طريق وكلا يا پيكهاى مخصوص ، آن را به شيعيان مىرساندند . در مواردى نيز امام عليه السّلام به طريق خرق عادت عمل كرده و به لحاظ رعايت جهات امنيتى يا برخى ديگر از مصالح ، با توجه به علم امامت ، پاسخ سؤالات را قبل از آنكه به دست مبارك برسد ، مكتوب فرموده و به محض تقديم سؤال پاسخ از قبل آماده شده را تحويل مىدادند ؛ نظير آنچه كشّى درباره امام كاظم عليه السّلام نقل كرده كه آن جناب ، پاسخهاى از قبل آماده شده نامههاى ارسالى از عراق توسط « على بن يقطين » را به محض دريافت نامهها ، به آورندگان آنها تحويل دادند ! چنانكه امام عسكرى عليه السّلام نيز نامههاى دربسته اهالى نيشابور را بدون رؤيت آنها پاسخ دادند ! 8446712 خ 0 109 خ
در عصر غيبت صغرا ، مهمترين واسطه تحويل نامههاى شيعيان به امام عصر عليه السّلام ، سفراى ناحيه مقدسه بودند . البته در مواردى نيز نامههاى سؤال يا درخواست ، از طريق برخى از خدّام يا كسانى كه به خانه حضرت رفت و آمد داشتند به ايشان رسانده مىشد ؛ براى نمونه ، « محمد بن يوسف شاشى » ، نامهاى را به وسيله زنى كه به بيت امام عليه السّلام رفت و آمد داشت به نزد حضرت مىفرستد و پاسخ مىگيرد ؛ اين پاسخ متضمّن بشارت به شفاى بيماريش بود ! 9446712 خ 0 110 خ
پس از آنكه سفرا نامههاى شيعيان را به امام عليه السّلام تحويل مىدادند ، بهطور طبيعى مدتى مىبايست سپرى شود تا سفير اين مكتوبات را بر امام عليه السّلام عرضه كرده و پاسخ آنها را دريافت دارد . اين مدت در برخى نقلها چند ساعت ( از صبح تا بعد از نماز ظهر ) و در برخى سه روز ، و در برخى ديگر بهطور مجمل تعبير « بعد ايام » به كار رفته كه حداقل آن سه روز است ؛ 0546712 خ 0 111 خ و اين مدت ، مدت معقول و طبيعى براى عرضه سؤال توسط سفير و دريافت جواب بوده است . 1546712 خ 0 112 خ البته در مواردى نيز ابراز خرق عادت به ميان آمده و پاسخها در مدتى بسيار كوتاه عرضه مىشده است ؛ براى نمونه ، در جريان صدور توقيع در لعن شلمغانى تعبير روايت چنين است :
« خرج على يد الشيخ ابى القاسم الحسين بن روح رضى الله عنه فى ذى الحجة سنة اثنى عشرة و ثلاث مأة فى ابن ابى العزاقر و المداد رطب لم يجفّ » ! 2546712 خ 0 113 خ كه حاكى از سرعت صدور توقيع و سرعت اعلام آن به شيعيان حتى قبل از خشك شدن جوهر ، و همينطور حاكى از ارتباط وثيق و تنگاتنگ سفير با ناحيه مقدسه است . و در مواردى نيز به محض خطور
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 313
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٣١٣