5 . 2 . 1 . جايگاه نامهها و توقيعات در ابزارهاى ارتباطى سازمان وكالت
همانسان كه گفته شد ، از جمله مهمترين وظايف و مسئوليتهاى سازمان وكالت ، به ويژه در عصر غيبت صغرا ، تحويل نامههاى شيعيان به ائمه عليهم السّلام و متقابلا ، تحويل پاسخ آنها به شيعيان بود . البته در پيش از غيبت صغرى نيز وكلاى ائمه عليهم السّلام بهترين راه براى ارسال نامههاى شيعيان به حضور ائمه عليهم السّلام تلقى مىشدند ؛ براى نمونه ، « عبد الرحمن بن حجّاج » كه خود وكيل امام صادق عليه السّلام و امام كاظم عليه السّلام در عراق بود ، به علت رفت و آمدى كه بين عراق و مدينه داشت ، گاه به عنوان رابط بين برخى از وكلا - همچون « على بن يقطين » - با امام كاظم عليه السّلام نيز ايفاى نقش مىكرد . در يك مورد ، « على بن يقطين » ضمن دادن نامهاى ، از وى درخواست مىكند آن را به امام كاظم عليه السّلام در مدينه برساند . در موردى ديگر ، « على بن يقطين » از دو نفر به نامهاى « اسماعيل بن سلام » و « ابن حميد » براى رساندن نامههاى شيعيان عراق به امام كاظم عليه السّلام استفاده مىكند . البته شيوه ارتباط مكاتبهاى ، در موارد بسيارى ، به عنوان ابزارى مطمئن در ارتباط ائمه عليهم السّلام با وكلا و بالعكس ، پيش از عصر غيبت صغرى مورد استفاده بود ؛ نمونه ياد شده درباره « على بن يقطين » و همينطور ، نامه « عبد اللّه بن جندب » ، وكيل برجسته امام كاظم عليه السّلام و امام رضا عليه السّلام در منطقه اهواز به امام رضا عليه السّلام و پاسخ آن حضرت ، و موارد متعدد ديگر ، از شواهد اين مقوله است . 1346712 خ 0 94 خ
اين روش ارتباطى در مواقعى كه ائمه هدى عليهم السّلام در حبس يا زيرنظر قرار مىگرفتند ، كارآيى بيشترى داشت . امام كاظم عليه السّلام از زندان با يكى از وكلايش به نام « خالد بن نجيح » به طريق مكاتبه تماس گرفته و او را از نزديكى تاريخ وفاتش مطّلع و به اينكه امور خود را جمعبندى كرده و ديگر از كسى چيزى قبول نكند امر فرمود ! در موردى ديگر ، شخصى به نام « على بن سويد » به امام كاظم عليه السّلام كه در حبس بود ، نامهاى نگاشته و مسايلى را سؤال كرد و حضرت نيز پاسخ آن را بهطور مخفى از حبس برايش ارسال نمود . 2346712 خ 0 95 خ از ديگر شواهد سخن فوق آنكه ، در مقايسه تعداد مكاتبات ائمه هدى عليهم السّلام با مكاتبات عسكريين عليهما السّلام كه در پادگان نظامى تحت نظارت و كنترل دقيق قرار داشتند ، تعداد مكاتبات امامين عسكريين به مراتب بيشتر است . به عنوان مؤيدى براى اين سخن ، مىتوان به آمار نامهها و توقيعات ائمه عليهم السّلام در كتاب معادن الحكمة فى مكاتيب الائمه عليهم السّلام اثر فرزند مرحوم فيض كاشانى توجه نمود . نامههاى امام على عليه السّلام از كثرت