نقل ابن شهر آشوب ، « زيد بن على بن الحسين عليه السّلام » نيز در خطاب به امام صادق عليه السّلام با اين جمله كه : « اموال شرق و غرب را تصاحب كرده و در خانهات نشستهاى ! » اعتراض خود به اخذ وجوه شرعى توسط آن جناب را ابراز نمود . 1936712 خ 0 55 خ و در همين راستا ، يكى از مؤلّفان زيدى مسلك كه معاصر امام هادى عليه السّلام بوده ، در رسالهاى تحت عنوان « الردّ على الروافض » ، از آن حضرت به سبب دستور پرداخت خمس درآمد به شيعيان در شرايط آن روز و اينكه ايشان در سراسر شهرها وكلايى براى اين امر نصب كردهاند ، شديدا انتقاد مىكند ! مشابه اين انتقادات را ديگر نويسندگان زيدى مسلك نيز تا پايان قرن سوم هجرى انجام دادهاند ! يكى از اين منتقدان « ابو زيد علوى » در كتاب « الاشهاد » است ، كه البته انتقادات وى را « ابن قبه » در كتاب « نقض كتاب الاشهاد » در بند 41 و 42 پاسخ داده است . 2936712 خ 0 56 خ
5 . 1 . 2 . رسيدگى به امور موقوفات
يكى ديگر از وظايف مالى سازمان وكالت ، رسيدگى و نظارت بر كار موقوفاتى بود كه شيعيان وقف ساحت مقدس ائمه عليهم السّلام مىكردند . از اين رو وكلاى مخصوصى در مناطقى كه داراى موقوفه بودند تعيين و نصب مىشدند و ضمن اقامت در منطقه و نظارت بر موقوفات آن ، درآمد حاصل از آن را بهطور منظم به پيشگاه ائمه عليهم السّلام ارسال داشته ، و يا به مصارف مجاز مىرساندند . به نظر مىرسد برخى از مناطق شيعهنشين از نظر كثرت موقوفات با ساير مناطق تفاوت داشتهاند ؛ از جمله ، منطقه شيعهنشين « قم » كه داراى موقوفات زيادى بوده و به همين جهت وكلاى خاصّى نظارت بر كار موقوفات قم را به عهده داشتند ؛ همچون « احمد بن اسحاق اشعرى قمى » ، كه به نقل تاريخ قم ، در عصر امام عسكرى عليه السّلام ، وكيل وقف در قم بوده است . چنانكه برخى از محققان ، « بابا مسافر » را وكيل وقف از سوى امام جواد عليه السّلام در قم دانستهاند . 3936712 خ 0 57 خ همچنين طبق روايت كلينى ، « صالح بن محمد بن سهل » نيز از سوى امام جواد عليه السّلام وكيل وقف در قم بوده است . 4936712 خ 0 58 خ
مؤلف كتاب « تاريخ قديم قم » در مقدمه كتاب وعده مىدهد كه باب پانزدهم را به موقوفات و متوليان وقف در قم اختصاص خواهد داد ؛ ولى متأسفانه بيش از پنج باب از ترجمه اين كتاب در دسترس نيست ، و از باب ششم تا بيستم يا اصلا نوشته نشده و يا مفقود شده است . از اين رو ، اطلاعات بسيار ذىقيمتى كه مىتوانست ما را در شناخت