عصر ، كه دفتر امامت نياز به پرداختهاى مالى آنان داشت ، در اين زمينه كوتاهى نورزند .
نامه مفصّل و نسبتا تند آن حضرت به برخى از شيعيان نيشابور شاهدى بر اين مدعا است . در اين نامه حضرت آنان را در مورد همكارى نكردن با سازمان وكالت و عدم پرداخت به موقع وجوه شرعى نكوهش مىكند . 4836712 خ 0 50 خ
عصر غيبت صغرا با اوج فعاليت سازمان وكالت همراه بود . به همين سبب پرداختهاى مالى شيعيان به سازمان وكالت نيز از رشد و نظم خوبى برخوردار بود در اين عصر شاهديم كه اگر احيانا برخى از شيعيان نسبت به اين امر سستى مىكردند ، با نكوهش و برخورد ناحيه مقدسه مواجه مىشدند . بررسى مضامين برخى از توقيعات ، مؤيد اين مطلب است . در توقيع معروف « اسحاق بن يعقوب » آمده : « اما كسانى كه تعدّى و تصرّف در اموال ما مىكنند ، پس هر آنكس كه چيزى از آن را حلال شمرده و مصرف نمايد ، گويا آتش تناول كرده است . » 5836712 خ 0 51 خ در توقيع صادر شده به « ابو الحسين اسدى » نيز غاصبان اموال اهلبيت عليهم السّلام مشمول لعنت خدا و ملائكه و همه مردم معرفى شدهاند ! 6836712 خ 0 52 خ
حاصل آنچه گذشت اين است كه : پرداخت وجوه شرعى به وسيله شيعيان ، همواره مورد تأكيد امامان معصوم عليهم السّلام بوده است و نمىتوان ظاهر برخى از روايات ناظر به تحليل خمس را دليل بر توقف اين روند در برخى اعصار همچون عصر صادقين عليهما السّلام قلمداد نمود . 7836712 خ 0 53 خ مراد از تحليل خمس ، اين نيست كه شيعيان مطلقا از اين امر معاف شدهاند ، بلكه مراد معافيت نسبت به اموالى است كه از دست غير معتقدان به پرداخت خمس يا غير ملتزمان به آن ، به دست شيعيان مىرسيد . همچنين گفته آمد كه پرداخت وجوه شرعى ، بسته به شرايط اجتماعى و اقتصادى و سياسى حاكم بر شيعيان ، و همچنين وجود يا عدم امكان جمع آنها از طريق تشكيلات وكالت ، داراى فراز و نشيب بوده است . در مواردى شيعيان نيازمند ، از پرداخت وجوه شرعى معاف شدهاند . 8836712 خ 0 54 خ در مواردى به علّت نبود تشكيلات وكالت يا ضعف آن ، امكان پرداخت و ايصال به امام عليه السّلام نبوده است . همچنان كه در مواردى نيز سستىهايى از ناحيه برخى شيعيان بروز مىكرده است .
آخرين نكته در اين مبحث آنكه ، امامان شيعه عليهم السّلام به سبب تأكيد بر اخذ وجوه شرعى ، از سوى برخى از زيديه مورد همجه و در معرض اتهام قرار داشتهاند . حتى طبق
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 294
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٢٩٤