5 . 1 . 1 . 4 . تأكيدات امامان شيعه عليهم السّلام بر پرداخت وجوه شرعى توسط شيعيان ، و بررسى ادلّهى تحليل خمس
قراين متعددى حاكى از تأكيدات امامان شيعه عليهم السّلام بر برقرارى سنّت پرداخت وجوه شرعى در ميان شيعيان و نكوهش از سستى شيعيان در اين زمينه است . همانگونه كه در مباحث پيشين يادآور شديم ، اين امر ، نه از جهت نياز واقعى امامان عليهم السّلام به اين اموال بود ، چرا كه آنان متصل به خزاين غيب بودند ، بلكه به لحاظ نقش تربيتى بالاى اين مسئله بود .
در منطق قرآن و سيره معصومان عليهم السّلام ، پرداخت حقوق الهى ، موجب تزكيه و تطهير درونى شخص پرداختكننده است :
خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِها »
( توبه ، 103 ) . از اين رو ، بيانات معصومين عليهم السّلام مشحون از ذكر جايگاه و اهمّيت پرداختهاى مالى براى اداى حقوق الهى است . به روايت كلينى ، امام صادق عليه السّلام به شخصى به نام « ميّاح » فرمود :
« اى ميّاح ، درهمى كه به امام بپردازى ، در حساب الهى سنگينتر از كوه احد است . » و در روايت ديگر فرمود : « درهمى كه به امام پرداخته شود ، برتر از دو ميليون درهمى است كه در ساير موارد نيك مصرف شود ! » 7536712 خ 0 26 خ در مواردى ، برخى از شيعيان ، براى فرار از پرداخت برخى از حقوق اهلبيت عليهم السّلام همچون خمس ، از آنان طلب حلّيّت مىكردند كه امامان معصوم عليهم السّلام با علم به نيّات درونى اينگونه افراد ، مخالفت خود را با چنين درخواستهايى ابراز مىداشتند ؛ چنانكه امام صادق عليه السّلام در برابر درخواست تحليل خمس از سوى دو تن از شيعيان ، مخالفت نمود ، و گلهمندى خود را از اينگونه درخواستها ابراز كرد . 8536712 خ 0 27 خ همچنين بنابه روايت كلينى ، يكى از تجّار شيعى فارس ، طى نامهاى به محضر امام رضا عليه السّلام ، از آن جناب درخواست تحليل خمس را نمود . حضرت در پاسخ ، ضمن مخالفت با اين درخواست ، اشاره به فلسفه اخذ خمس و تشريع آن نمود ، و اينكه مسلمان بايستى صدق دعوى اسلامش را در عمل نشان دهد ! در موردى ديگر ، گروهى از خراسانىها ، از امام رضا عليه السّلام درخواست تحليل خمس كردند ، كه حضرت شديدا مخالفت كرده و فرمودند : « چه درخواست مكرآميزى ! به دوستى با زبانتان نسبت به ما ، بسنده كرده و حقّى كه خدا براى ما مقرر كرده ( يعنى خمس ) را از ما بازمىداريد ؟ هرگز ، هرگز ، هرگز ، هيچيك از شما را نسبت به ترك اين واجب مجاز نمىكنم ! » . 9536712 خ 0 28 خ
در عصر امام جواد عليه السّلام نيز ، سستىهايى در پرداخت حقوق و وجوه شرعى از ناحيه