خروج از طاعت خدا همراه با ايمان است . نفاق عبارت است از آشكار ساختن ايمان و پنهان ساختن كفر .
شرح : كفر در لغت به معناى پوشاندن است و در عرف شرعى ، عدم ايمان است ، يا همراه با ضدّ ، بدين صورت كه به باطل بودن آنچه در ايمان شرط است ، معتقد باشد ، يا بدون ضدّ ، مانند انسان مردّدى كه نه باور صحيح دارد و نه باور باطل .
فسق در لغت ، مطلق خروج است و در شرع عبارت است خروج از طاعت خداى متعال در آنچه پايينتر از كفر است [ و به مرتبهء كفر نمىرسد . ] و نفاق در لغت ، اظهار كردن خلاف آنچه در باطن دارد ، است و در شرع عبارت است از آشكار ساختن ايمان و پنهان ساختن كفر .
قال : و الفاسق مؤمن لوجود حدّه فيه .
أقول : اختلف الناس هاهنا : فقالت المعتزلة : إنّ الفاسق لا مؤمن و لا كافر و أثبتوا منزلة بين المنزلتين . و قال الحسن البصري : إنّه منافق . و قالت الزيدية : إنّه كافر نعمة . و قالت الخوارج : إنّه كافر .
و الحقّ ما ذهب إليه المصنف ، و هو مذهب الإمامية و المرجئة و أصحاب الحديث و جماعة الأشعرية .
و الدليل عليه أنّ حدّ المؤمن و هو المصدق بقلبه و لسانه في جميع ما جاء به النبي صلّى اللّه عليه و آله و سلّم موجود فيه فيكون مؤمنا .
متن : فاسق ، مؤمن است چون حدّ ايمان در او وجود دارد .
شرح : مردم در اينجا اختلاف كردهاند ، معتزله گفتهاند : فاسق نه مؤمن است و نه كافر . اينان براى فاسق ، جايگاهى ميان دو جايگاه كفر و ايمان اثبات كردهاند . حسن بصرى گفته است : او منافق است ، زيديه گفتهاند : او كافر نعمت است . خوارج گفتهاند :
او كافر است .
ترجمه و شرح كشف المراد ( فارسى ) — صفحة 250
مساهمون: العلامة الحلي
ص٢٥٠