اگر امر به معروف و نهى از منكر بر خداوند واجب باشد ، يا خداوند آن دو را بجا آورده است ، كه در اين صورت بايد معروف قطعا واقع شود ، زيرا [ بنابر فرض ] خداى متعال مكلفان را بر آن واداشته است ، و بايد منكر قطعا منتفى باشد ، زيرا خداى متعال مكلفان را از آن بازداشته است . و يا آن دو را بجام نياورده است ، كه در اين صورت آنچه را بر او واجب بوده ، ترك گفته ، و اين محال است ، به دليل آنچه از حكمت خداوند ثابت است .
قال : و شروطهما : علم فاعلهما بالوجه ، و تجويز التأثير ، و انتفاء المفسدة .
أقول : شروط الأمر بالمعروف و النهي عن المنكر ثلاثة :
الأوّل : أن يعرف الآمر و الناهي وجه الفعل ، فيعرف أنّ المعروف معروف و أن المنكر منكر و إلّا لأمر بالمنكر و نهى عن المعروف .
الثاني : تجويز التأثير ، فلو عرف أنّ أمره و نهيه لا يؤثران لم يجبا .
الثالث : انتفاء المفسدة ، فلو عرف أو غلب على ظنّه حصول مفسدة له أو لبعض إخوانه في أمره و نهيه سقط وجوبهما دفعا للضرر .
فهذا ما حصل لنا من شرح هذا الكتاب ، و نحن نسأل اللّه تعالى أن يجعله ذخرا لنا يوم المعاد و أن يوفقنا للرشاد بمنّه و كرمه ، و الحمد للّه وحده .
متن : شروط امر به معروف و نهى از منكر عبارتند از : علم امر و نهىكننده به وجه فعل [ و اينكه كدام فعل معروف و كدام منكر است ] ، احتمال مؤثر بودن [ امر و نهى در شخص خطاكار ] و منتفى بودن مفسده [ براى امر و نهىكننده و خويشان او . ]
شرح : شروط امر به معروف و نهى از منكر سه تاست :
1 - اينكه امركننده به معروف و نهى كننده از منكر ، وجه فعل را بداند ، يعنى بداند كه چه چيز معروف و چه چيز منكر است ، زيرا اگر آن را نداند ، به منكر ، امر و از
ترجمه و شرح كشف المراد ( فارسى ) — صفحة 253
مساهمون: العلامة الحلي
ص٢٥٣