وبه سند معتبر از امام محمد باقر عليه السّلام منقول است كه : يعنى ميان آنجا كه وحى الهى صادر مىشد وگوش آن جناب به قدر فاصلهء زه كمان بود از چوب كمان « 1 » .
فَأَوْحى إِلى عَبْدِهِ ما أَوْحى
« پس وحى فرستاد خدا بسوى بندهء خود آنچه وحى كرد » ، ودر أحاديث معتبرهء بسيار وارد شده است كه : يعنى در امامت أمير المؤمنين عليه السّلام ورفعت شأن أو وحى كرد آنچه وحى كرد « 2 » .
ما كَذَبَ الْفُؤادُ ما رَأى
« دروغ نگفت دل محمد آنچه ديده بود » آن دل حقيقت منزل از أنوار جلال سبحانى يا آنچه ديدهاش ديد از عجايب مخلوقات حق تعالى در ملأ أعلى دل مقدسش به نور يقين قبول كرد واذعان نمود ،
أَ فَتُمارُونَهُ عَلى ما يَرى
« آيا با محمد مجادله مىكنيد بر آنچه آن حضرت ديد » در شب معراج ،
وَلَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرى . عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهى
« وبدرستى كه ديد جبرئيل را به صورت اصلى يك بار ديگر نزديك درخت سدرة المنتهى » وآن درختى است بالاى آسمان هفتم كه عروج ملايك واعمال خلايق به آن منتهى مىشود « 3 » ،
عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأْوى
« نزد سدرة المنتهى است بهشتى كه آرامگاه متقيان است » ،
إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ ما يَغْشى
« در هنگامى كه ديد فرو گرفته بود درخت سدره را آنچه فرو گرفته بود » از ملائكهء روحانيان وآثار عظمت وجلال حق تعالى ، مروى است كه : بر هر برگى ملكي ايستاده بود وتسبيح حق تعالى مىنمود « 4 » .
ما زاغَ الْبَصَرُ وَما طَغى
« ميل نكرد ديدهء حق بين آن حضرت بسوى راست وچپ ودر نگذشت از آنچه بايست به آن نظر كند » يعنى با نهايت أدب در خدمت حق ايستاد وبغير جناب حق متوجه نگرديد وآنچه گفتند شنيد وآنچه نمودند ديد ؛ يا آنكه اشتباه نكرد وچيزى را غلط وخطا نديد وآنچه ديد درست ديد ،
لِنُرِيَكَ مِنْ آياتِنَا
هامش
( 1 ) . تفسير قمى 2 / 334 .
( 2 ) . تفسير قمى 2 / 334 .
( 3 ) . مجمع البيان 5 / 175 .
( 4 ) . مجمع البيان 5 / 175 ؛ تفسير كشاف 4 / 421 ؛ تفسير ابن كثير 4 / 222 .