وباز فرموده است
فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ
« 1 » « شايد كه خدا بياورد فتح را » ؛ و « شايد » در كلام حق تعالى به معنى تحقيق است ، ومروى است كه مراد فتح مكة بود ، وبعضي گفتهاند : فتح بلاد مشركان « 2 » ، وهمه واقع شد .
وباز فرمود
فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرِينَ يُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلا يَخافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ
« 3 » در شأن أمير المؤمنين عليه السّلام وأصحاب آن حضرت نازل شد وحضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم بعد از نزول اين آية فرمود كه :
يا علي ! زود باشد كه جنگ كنى با آنها كه با تو بيعت كنند وبيعت تو را بشكنند - يعنى عايشه وطلحه وزبير - وآنها كه ظلم وطغيان كنند - يعنى معاوية واتباع أو - وآنها كه از دين به در روند مانند تير كه از نشانه بيرون رود - يعنى خارجيان نهروان « 4 » - . ومضمون آية آن است كه : « زود باشد كه خدا بياورد گروهى را كه خدا ايشان را دوست دارد وايشان أو را دوست دارند وتذلّل وفروتنى نمايند نزد مؤمنان وعزيز وغالب باشند بر كافران وجهاد كنند در راه خدا ونترسند از ملامت ملامت كنندگان » .
وباز فرموده است
وَإِذْ يَعِدُكُمُ اللَّهُ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ أَنَّها لَكُمْ
« 5 » « وياد آوريد آن وقتي را كه خدا وعده داد شما را كه يا قافلهء قريش به شما خواهد رسيد يا أموال ايشان يا ظفر خواهيد يافت بر لشكر ايشان » ودر جنگ بدر بر لشكر ايشان ظفر عجيبى يافتند چنانكه بعد از اين مذكور خواهد شد ان شاء اللّه تعالى .
وباز فرموده است
فَسَيُنْفِقُونَها ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُونَ
« 6 » « پس بزودى زرها خرج خواهند كرد براي جنگ كردن با تو - در بدر يا أحد - پس خواهد بود بر ايشان
هامش
( 1 ) . سورهء مائده : 52 .
( 2 ) . تفسير تبيان 3 / 552 ؛ مجمع البيان 2 / 207 ؛ تفسير قرطبى 6 / 218 .
( 3 ) . سورهء مائده : 54 .
( 4 ) . رجوع شود به مجمع البيان 2 / 208 .
( 5 ) . سورهء انفال : 7 .
( 6 ) . سورهء انفال : 36 .