شد كه خبر داد .
وباز فرمود كه
إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرادُّكَ إِلى مَعادٍ
« 1 » « بدرستى كه آن كه واجب گردانيد بر تو قرآن را البتة برگرداننده است تو را به محلّ بازگشت تو » يعنى مكهء معظمه ، موافق مشهور « 2 » ، ودر آن زودى حق تعالى فتح مكة را براي آن حضرت ميسّر گردانيد .
وباز فرمود كه
ألم . غُلِبَتِ الرُّومُ . فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَهُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ . فِي بِضْعِ سِنِينَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَمِنْ بَعْدُ وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ . بِنَصْرِ اللَّهِ يَنْصُرُ مَنْ يَشاءُ وَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ . وَعْدَ اللَّهِ لا يُخْلِفُ اللَّهُ وَعْدَهُ وَلكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ
« 3 » « مغلوب گرديدند روميان - كه ترسايان بودند از لشكر پادشاه عجم كه گبران بودند - در نزديكترين زمينهاى ايشان به زمين عرب ، و - روميان - بعد از مغلوب شدن - از فارسيان - بزودى غالب خواهند شد بر ايشان در سالى چند اندك از ميان سه تا نه ، خدا راست امر وتقدير پيش از غالب شدن ايشان وبعد از آن ، ودر روزى كه غالب شوند - روميان بر گبران - شاد شوند مؤمنان به يارى خدا ، هركه را خواهد خدا يارى مىنمايد واوست غالب وقادر بر هرچه اراده نمايد ومهربان نسبت به مؤمنان ، وعده كردن خدا است وخدا خلاف نمىكند وعدهء خود را - والبتة روميان را بر أهل فارس غالب خواهد گردانيد - وليكن أكثر مردم نمىدانند - صحت وعدهء الهى را وباور نمىكنند خبرهاى پيغمبر را - » ، مشهور در سبب نزول اين آيات كريمه آن است كه : چون حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم در مكة بود ميان مسلمانان ومشركان مجادله ومنازعه مىشد تا آنكه خبر رسيد كه خسرو پادشاه عجم لشكرى فرستاد وبا روميان كه نصارى بودند جنگ كردند وبر ايشان غالب شدند ونصارى گريختند وبسيارى از مملكتشان را گرفتند ، كافران از شنيدن اين خبر شاد شدند واز روى شماتت به مسلمين گفتند : شما ونصارى أهل كتابيد وما گبران كتاب نداريم ، چنانكه
هامش
( 1 ) . سورهء قصص : 85 .
( 2 ) . مجمع البيان 4 / 268 ؛ تفسير ابن كثير 3 / 345 ؛ تفسير بغوى 3 / 458 .
( 3 ) . سورهء روم : 1 - 6 .