محمد بن يحيى صولى « 1 » اشعار زير را در معنى شعر ابو طمحان سروده است :
من البيض الوجوه بنى سنان * لو انّك تستضيء بهم أضاءوا
هم حلّوا من الشّرف المعلىّ * و من كرم العشيرة حيث شاءوا
يعنى : او از قبيلهء بنى سنان است كه رخسارههاى سپيد دارند . اگر بخواهى بوسيله آنها روشنى گيرى به تو روشنى ميدهند . آنها در شرافت عالى و كرم عشيرهاى بميزانى كه خواستند قرار گرفتند . اين دو شعر نيز از ابو طمحان است :
فلو انّ السّماء دنت لمجد * و مكرمة دنت لهم السّماء
* * *
اذا كان في صدر ابن عمّك احنة * فلا تستشرها سوف يبدو دفينها
هامش
( 1 ) محمد بن يحيى بن عبد اللَّه بن عباس بن محمد بن صول كاتب معروف به « صولى » از ادبا و فضلاى مشهور است . شاگرد ابو داود سيستانى و ثعلب و مبرّد و ابو العينا ، و استاد دارقطنى و مرزبانى است . كتاب « الوزراء » و « اخبار الشعراء » و « آداب الكاتب » از تصنيفات اوست اطلاعاتش وسيع ، حفظش نيكو ، و در چيز نويسى مهارت داشت . خطيب در تاريخ بغداد مينويسد : نديم عدهاى از خلفا بود . اخبار و تاريخ و اشعار آنها را گرد آورد . اعتقادش خوب ، و طريقهاش پسنديده و گفتارش مورد قبول همه بود .
ازهرى از ابو بكر بن شاذان نقل كرده كه گفت : صولى يك خانه مملو از كتاب داشت .
هر رديفى كه چيده بود ، يك رنگ داشت ، سرخ ، سبز ، زرد و هكذا و ميگفت همه اين كتابها را درس گرفتهام ! صولى در سال 335 يا 336 در بصره درگذشت » ابن شهرآشوب در « معالم العلماء » ميگويد : صولى در اشعار خود ، از اهل بيت عصمت مدح و ستايش مينمود .
گاهى عموى پدر صولى يعنى ابو اسحاق ابراهيم بن عباس ، هم صولى خوانده مىشود كه نويسندهاى بليغ و شاعرى توانا بود . از حضرت رضا عليه السّلام روايت نموده و در سامره سال 243 درگذشته است .
صول تكين - جد صولى كه بنام وى نسبت مىرساند . يكى از امراى گرگان و از نژاد ترك بوده كه بدست يزيد بن مهلب اسلام آورد . ( الكنى و الألقاب )