يعنى : اگر آسمان براى مجد و بزرگوارى كسى فروتنى ميكرد ، براى آنها هم خاضع ميگشت . وقتى كينهء تو در سينه پسر عمويت جاى گرفت ، بر آن نيافزا كه باعث ازدياد كينه خواهد شد . و هم شعر زير از ابو طمحان است :
اذا شاء راعيها استقى من وقيعة * كعين العذاب صفوة لم يكدر
يعنى . اگر شبان آنها بخواهد ميتواند آنها را از وقيعه ، كه مانند چشمهء آب گوارا و زلال است و آلوده نگشته سيراب كند .
سيّد مرتضى ميفرمايد : وقيعه گودى روى تخته سنگ است كه براى آب درست ميكنند . آبى كه از اين سنگها بيرون مىآيد و در سنگ ديگرى ميريزد آن را « وقيعه » مىنامند ، چنان كه ذى الرّمه گفته است :
و نلنا سقاطا من حديث كأنّه * خبا النحل ممزوجا بماء الوقايع
يعنى : رسيديم بپارهاى از حكايتى كه مانند خانه زنبور با آب وقيعه آميخته بود .
عرب به آبى كه از روى سنگ جارى ميگردد « آب حشرج » و به آبى كه از ميان سنگريزه و ريگ جارى است « آب مفاصل » ميگويند ، چنان كه شعر « ابو ذويب » را دليل بر اين معنى گرفتهاند :
مطافيل ابكار حديث نتاجها * تشاب بماء مثل ماء المفاصل
يعنى : بدن شتران جوان تازه زائيده با آب آلودهاى كه مانند آب مفاصل است چركين خواهد شد .
ابو محلم سعدى اين اشعار را از ابو طمحان نقل كرده است :
بنيّ اذا ما سامك الذّل قاهر * عزيز فبعض الذّل أتقى و احرز
و لا تحرمنّ بعض الأمور تعزّزا * فقد يورث الذّل الطّويل التّعزز
يعنى : اى فرزند ! هر گاه شخص مقتدرى تو را تكليف بذلت نمايد ، ذلتى را اختيار كن كه موجب حفظ و تأمين تو باشد . و از برخى امور كه موجب عزت است خود را محروم مكن ، كه ذلت طولانى باعث عزت ميگردد . دو بيت مذكور بعبد اللَّه بن