حضرت براى هريك از شقوق مسئله پاسخ وافى و كافى بيان فرمود ، مأمون از حضرت خواست كه او نيز مسألهاى از يحيى بن اكثم بپرسد . « 1 »
بنابراين روايت مشهور ، عقد ازدواج امام جواد عليه السّلام پس از شهادت حضرت رضا عليه السّلام در بغداد و ظاهرا در همان سال 204 منعقد گرديده است ؛ عقدى كه با درخواست مأمون و به زبان خود امام جارى شد ؛ نه در غياب حضرت ( آنگونه كه مادلونگ قاطعانه ادعا مىكند ) . البته از ظاهر روايت ديگرى كه شيخ صدوق نقل كرده ، برمىآيد كه اين ازدواج وقتى صورت گرفته است كه حضرت در مدينه و امام رضا عليه السّلام در خراسان بودند ، و مأمون در يك روز دختر خود « ام حبيب » را به ازدواج حضرت رضا عليه السّلام و دختر ديگر خود ام الفضل را به ازدواج حضرت جواد عليه السّلام درآورده ، و خود نيز « بوران » دختر « حسن بن سهل » را براى خود عقد كرد . « 2 » طبرى نيز در ذيل ماجراهاى سال 202 به انجام اين ازدواجها تصريح كرده است . « 3 » به هر روى ، بنابر روايت شيخ مفيد ، در حدود سال 204 ، و پس از شهادت حضرت رضا عليه السّلام كه مأمون در بغداد دختر خود ام الفضل را به ازدواج امام جواد عليه السّلام درآورد ، حضرت با ام الفضل به مدينه بازگشتند و زندگى مشترك خود را آغاز كردند و در آنجا بودند ، تا « معتصم » امام را در سال 220 به بغداد فراخواند . « 4 » البته بنابر روايت طبرى ، آغاز زندگى مشترك امام جواد عليه السّلام با ام الفضل به سال 215 باز مىگردد . به گفتهء طبرى هنگامى كه مأمون در سال 215 براى جنگ با روم از « مدينة السلام » ( بغداد ) خارج شد و به « تكريت » رسيد ، [ امام ] محمد بن على بن موسى عليه السّلام در شب جمعهء ماه صفر اين سال بر او وارد شد و با وى ملاقات كرد . در اين ملاقات مأمون بر حضرت امر كرد كه با دخترش ام الفضل
هامش
( 1 ) . شيخ مفيد اين حديث را به تفصيل در الارشاد ، ج 2 ص 281 - 288 آورده است .
( 2 ) . محمد بن على بن بابويه قمى ( شيخ صدوق ) ، عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، ص 147 .
( 3 ) . محمد بن جرير طبرى ، تاريخ الطبرى ، ج 5 ، ص 145 .
( 4 ) . محمد بن نعمان ( شيخ مفيد ) ، الارشاد ، ج 2 ، ص 281 ، 288 - 289 .