شيعه به شمار مىرفته است . امام صادق عليه السّلام دربارهء او گفتهاند : كان شديد الخصومة عنّا اهل البيت . ظاهرا وصف « طيار » نيز ناظر به همين توانايى او در مناظره بوده است . با اين حال ، حضرت ابو جعفر الباقر عليه السّلام به او هشدار داده بودند كه در پاسخگويى به پرسشهاى مردم ، مبادا بر پايهء رأى و بدون استفسار از امام منصوب الاهى ، سخن بگويد . اينجا نيز به نظر ما نحوهء بيان نويسنده قابل تأمل است .
11 . دربارهء « اصول » - يا آنگونه كه مشهور است ، « اصول اربعمأه » - بايد دو نكته را يادآور شويم : يكى اينكه مضامين اين اصول ، فقط فقهى نبودهاند و همهء شعب معارف دينى را شامل مىشدهاند . همين اصولاند كه بعدها در قالبى موضوعى و تجميعى در كتابهاى چهارگانه و برخى متون حديثى قرن چهارم و پنجم ، سامان داده شدند ؛ دوم اينكه زراره ، يكى از مؤلفان « اصول » بوده است و منابع رجالى از او با عنوان « له تصانيف » ياد كردهاند كه خود مىتواند مؤيد اعتبار و وثاقت او باشد .
12 . مناسبات امام باقر عليه السّلام و ابو حنيفه ، از مطالب مهم تاريخ حديث و فقه است . ابو حنيفه در سال هشتاد در كوفه به دنيا آمد و پس از سپرى شدن مدتى از عمرش ، پس از سال 100 هجرى به تحصيل علوم دينى گرويد و نزد حمّاد بن ابى سليمان ( متوفاى 120 ) حدود بيست سال شاگردى كرد و پس از حمّاد مكتب او را استمرار و قوت بخشيد . در واقع ، حمّاد از پيشگامان مكتب فقهى « رأى » و « قياس » به شمار مىرود ، و ابو حنيفه همين مكتب را ساماندهى كرده است .
ابراهيم بن يزيد نخعى ( متوفاى 96 ) نيز يكى ديگر از استادان او و از مدافعان همين مكتب بوده است .
ابو حنيفه در حدود سال 114 به حجاز رفت و در مدينه از محضر فقهاى تابعين بهره برد . در همين سفر نزد امام باقر عليه السّلام رفت و از ايشان درس آموخت ، كه بعدها به آن درسآموزى اشاره و مباهات مىكرد . شرححالنويسان ابو حنيفه نيز
تصوير امامان شيعه در دائرة المعارف اسلام ( فارسي ) — صفحة 273
مساهمون: محمود تقى زاده داورى
ص٢٧٣