كشّى ( ص 238 ) زراره و پنج تن از شاگردان نامور امام باقر و امام صادق عليهما السّلام را با عنوان « فقها » ى اصحاب اين دو امام ياد كرده و دربارهء زراره گفته است كه وى برترين آنان بوده است .
زراره در اوايل جوانى به مذهب اهل بيت عليهم السّلام گرويد و امامت حضرت باقر عليه السّلام را پذيرفت . وى پيش از پيوستن به امام باقر عليه السّلام نزد عالمان مذهب رسمى درس خوانده بود ، و اينك پس از آگاهى از تعاليم و معارف اهل بيت عليهم السّلام از اينكه به « راه حق » هدايت شده بود بسى خشنود و شاكر بود . در اين فضاى پرجاذبهء روحى ، براى او دشوار بود كه ديگرانى را كه هنوز به مذهب حق درنيامدهاند ، حتى در برخى زمينهها تأييد كند . همين تلقى منشأ گفتوگو و مباحثهء وى با امام شد . بنابر روايت كلينى ، با سندى كه به خود زراره مىرسد ، او نقل كرده است كه در همان سالهاى جوانى با امام باقر عليه السّلام دربارهء مسئلهء ايمان و كفر مناظره كرده و مدعى بوده است كه هركس فقط با يكى از دو وصف كفر و ايمان شناخته مىشود ، و وصف ديگرى در ميان نيست . آنگاه امام به او يادآورى كردند كه برخى مردم ، به علت عدم آگاهى از حق ، از مقسم ايمان و كفر بيروناند ، و به تعبيرى ديگر ، زير آستانهء كفر و ايماناند ؛ بنابراين قرار دادن همهء « غير مؤمنان » در عداد « كافران » درست نيست . امام در اين توضيح خود براى زراره ، به آياتى از قرآن نيز استشهاد كردند .
گفتوگوى امام باقر عليه السّلام و زراره ، گذشته از مدلول مطابقى آن - كه اشاره شد - حاوى نكات ارزشمند ديگرى است : نخست اينكه زراره خود راوى اين گفتوگوست و بيان مىكند كه مناظره در سنين جوانى روى داده است ؛ دوم اينكه فضاى صميمى و آزاد مناسبات امام و اصحابشان را ترسيم مىكند ؛ يعنى زراره ، به دور از نگرانى يا احساس بىحرمتى ، با امام مناظره كرده و در يك ردّ و ايراد مبتنى بر قرآن ، در نهايت درستى بيان امام را پذيرفته است ؛ سوم اينكه امام در
تصوير امامان شيعه در دائرة المعارف اسلام ( فارسي ) — صفحة 271
مساهمون: محمود تقى زاده داورى
ص٢٧١