خيمهها دراز كشيده بود و شمر مىخواست او را نيز بكشد ؛ اما از انجام اين كار منع گرديد ؛ ابن سعد از راه رسيد و ورود افراد را به اين خيمه ، ممنوع كرد ( همان ، ص 367 ) ، و اين نوجوان - به نام على كه لقب زين العابدين [ عليه السّلام ] را يافت - از ميان پسران حسين [ عليه السّلام ] تنها كسى بود كه از قتل عام ، جان سالم به در برد ، كه البته اين لطفى الاهى بود ؛ چرا كه اولاد و اعقاب فراوان حسين [ عليه السّلام ] ، از نسل او هستند .
شهداى كربلا يا طفّ - كه با اين نام جغرافيايى نيز شناخته مىشوند - 72 تن بودند ، كه 17 نفر آنان از طالبيون بودند ( براى تحليلى انتقادى دربارهء ساير اشخاص ، رجوع شود به كتاب محسن امين ، ص 352 ) . 88 تن از سربازان ابن زياد در ميدان جنگ كشته شدند ( همان ، ص 368 ) . اين رقم اخير را محسن امين نيز ارائه كرده است ؛ اما مشكل مىتوان اين رقم را با مواردى كه در سراسر كتابش ( ص 138 ، 267 ، 268 ، 269 و غيره ) دربارهء آمار كشتهشدگان ذكر شده ، انطباق داد ؛ زيرا او موارد ذيل را بيان مىدارد : چهل تن به دست حرّ ، سى تن به دست برير ، 12 يا 13 تن به دست نافع . . . ، و شمار زيادى به دست حسين [ عليه السّلام ] كشته شدند .
رويدادهاى جانبى واقعهء كربلا
روايات ناظر به اين واقعه ، رويدادهاى فراوانى را در بر دارد . ما در اينجا به مواردى اشاره مىكنيم كه موضوع طولانىترين داستانها را تشكيل داده و كما بيش معروف شدهاند . اين رويدادها عبارتاند از : 1 ) پشيمانى حرّ ، نبرد او در كنار حسين [ عليه السّلام ] و مرگ او ( طبرى ، ج 2 ، ص 332 - 334 ، 341 ، 345 ، 349 و صفحه بعد ) ؛ 2 ) كشته شدن مردى از قبيله كلب و همسرش در راه آرمان حسين [ عليه السّلام ] ( همان ، ص 335 ، 336 و صفحه بعد ، 344 ، 346 ) ؛ 3 ) مرگ عبد الله بن حوزه پس از نماز با حسين [ عليه السّلام ] ( همان ، ص 337 و صفحه بعد ) ؛ 4 ) مجروح شدن نافع ، زندانى شدن و اعدام او ( همان ، ص 341 و صفحه بعد ، 350 و صفحه بعد ) ؛