سخن گفت ، و زينب [ عليها السّلام ] و على بن حسين [ عليه السّلام ] نيز با همان شيوه به او پاسخ دادند . زنان به همراه همسران يزيد براى كشتهشدگان سوگوارى كردند . آنان در ازاى اموالشان كه در كربلا به سرقت رفته بود ، غرامت دريافت كردند ، و چند روز بعد ايشان را با محافظان مورد اعتماد ، به مدينه بازگرداندند . على [ عليه السّلام ] كه در معرض خطر كشته شدن بود - زيرا مىگفتند به سن بلوغ رسيده است - مورد لطف و احترام يزيد قرار گرفت و به او توصيه شد كه زنان طالبيون را تا مدينه همراهى كند .
روايات متفاوتى دربارهء مكان به خاكسپارى سر حسين [ عليه السّلام ] وجود دارد : 1 ) كنار مرقد پدرش على [ عليه السّلام ] ، يعنى در نجف ؛ 2 ) خارج از كوفه اما نه در كنار على [ عليه السّلام ] ؛ 3 ) در كربلا به همراه پيكرش ؛ 4 ) در مدينه ، در قبرستان بقيع ؛ 5 ) در دمشق ، اما مكان دقيق آن نامعلوم است ؛ 6 ) در رقّه ؛ 7 ) در قاهره ، كه گويند فاطميون آن را بدانجا بردند [ ر . ك :
مدخل عسقلان -
ASKALAN
] ، و دقيقا در مكانى است كه مسجدى در آنجا بنا شد و به اسم او نامگذارى گرديد ( محسن امين با تفصيل فراوان ، ص 390 - 394 ) .
دربارهء ماجراى ندامت كوفيان و « انتقامجويى » آنان در سال 64 - 65 ق / 683 - 685 م ، رجوع كنيد به مدخلهاى سليمان بن صرد خزاعى -
SULAYMAN B . SURAD AL - KHUZAI
و توّابون -
TAWWABUN
؛ در زمينهء مراسم بزرگداشت جنگ كربلا ، رجوع كنيد به مدخل محرّم -
MUHARRAM
؛ و براى اطلاع از نمايشنامههاى ايرانى كه در آنها حسين [ عليه السّلام ] ، قهرمان داستان يا يكى از شخصيتهاى آن است ، رجوع كنيد به مدخل تعزيه -
TAZIYA
.
افسانههاى مربوط به حسين [ عليه السّلام ]
در بررسى افسانههاى مربوط به حسين [ عليه السّلام ] ، ابتدا بايد موارد ذيل را از هم متمايز ساخت : 1 ) اعتقاداتى كه در آنها عنصر خلقت و پيدايش عالم وجود ، عنصرى غالب است و نور نقش مهمى ايفا مىكند ؛ 2 ) اعتقاداتى كه ويژگى « معاد شناختى »